ပိုၼ်းၸဝ်ႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်း ၊ တွၼ်ႈ (႙) ၸၢတ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ

  (႙) ၸၢတ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ 

ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၶဝ်ႈဝႃႇၶဝ်ႈသႃယဝ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႆႈႁူႉလႆႈႁၼ်မႃးဝႃႈ ၵူၼ်းယွင်ႁူၺ်ႈၶဝ် မေႃယူႇၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်၊ မေႃၼပ်ႉထိုဝ်ၵိူဝ်းယမ် ၽြႃးတြႃး လိူဝ်သေ ပီႈၼွင်ႉမၼ်း တၢင်းပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႄႈ ၵၢင်ဝဵင်း လႄႈ ႁွင်ႊမိူင်လူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈလိၼ်သႃႇသၼႃႇ။ မီးဝႆႉၵျွင်းၽြႃး၊ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ၊ သႃလႃးၸဝ်ႈသၢင်ႇၶဝ်တွပ်ႇလိၵ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ လူႇတၢၼ်းဝႆႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈ ၵုတ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၸိူဝ်းဢၼ်ၼွၼ်းၽႄးၵႂႃႇ။ ၸွမ်းတၢင်းၼၼ်ႉ မီးႁူမ်ႈမႆႉၺွင်ႇ ဢၼ်ယွတ်ႈမၼ်းမႂ်ႊမၼ်းပူင်းၶဵဝ်ဝႆႉ။ 

ဝၼ်းၽိတ်ႈၵူႊသိၼ် ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈၵျွင်းလင်႞ ဢမ်ႇၼၼ် သွင်လင်။ လုၵ်ႈၸၢင်ႈၶဝ်သမ်ႉ လႆႈပႃးၶူဝ်းလူႇၶူဝ်းတၢၼ်းသေ ၸွမ်းလင်မၼ်း။ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈဝၼ်းၽိတ်ႈဝၼ်းသိၼ်တႄႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၵင်ႈၸွင်ႈၸေႈၶႆသေ ၵႆႉပႆၸွမ်းတၢင်း ၼႂ်းဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ။ ၽၢႆႇလင်မၼ်းတႄႉ တေပႃးမုထၢမ်းႁူဝ်လႅင် ၵေႃႉ႞။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႄႇယဵမ်ႈလႄႇတူၺ်း ႁိူၼ်းမႆႉသုင်သုင် ၸိူဝ်းဢၼ် ၶုၼ်သိုင်ႇၽွင်းမိူင်းၶဝ် လႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ထၢၼ်ႈသုင်ၶဝ် ယူႇသဝ်း။ လိူဝ်သေ ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ဢွၼ်ႇၶဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵူၼ်းၼႂ်းဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈၼႆႉ မီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ် တႃႇႁေႃယွင်ႁူၺ်ႈလွၼ်ႉလွၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၵႂႃႇတၢင်းၸၢၼ်းဝဵင်း သုတ်းတိူၵ်ႈၵႂႃႇၸိုင် တေလႆႈႁၼ် တၢင်းလိၼ်ဢွၼ်ႇ တႃႇၵူၼ်းပႆ ဢၼ်ၵူတ်ႉၵူတ်ႉငွၵ်းငွၵ်း မီးယူႇၵႄႈၵၢင် ႁိူၼ်းမုင်းၶႃးဢွၼ်ႇၶဝ်။ တၢင်းၼၼ်ႉ ပႆၵႂႃႇထိုင်လႆႈ သူၼ်ဢွႆႈ။ 

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပႃးမုထၢမ်းႁူဝ်လႅင်လႄႈသင်၊ ၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းမႆႊ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉလႄႈသင် ၵူၼ်းၼႂ်းဝဵင်းၶဝ် သိူၵ်ႈသမ်ႇ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၼပ်ႉၼပ်ႉယမ်ယမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးၵွမ်းၼွမ်းႁၢင်ႊၸႃႉႁၢင်ႊၸိူဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပေႃးၺႃး ၵူၼ်းမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး လႄႈ ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈတႄႉ ဢုပ်ႇလႆႈလီလီယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇမေႃလၢတ်ႈ။ ၼႂ်းဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ လႆႈၽွင်းငမ်း မွၵ်ႈၶိုင်ႈ႞ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈပဵၼ်လၢၼ် ၼႃႈႁိူၼ်း သၢမ်သိပ်းႁူၵ်းလင် ၸိူဝ်းဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်း တႃႈဝၢႆ ၶၢႆႉမႃးယူႇသဝ်း မိူဝ်ႈပီႊၶရိတ်ႈ ၁၃၇၉ ၼၼ်ႉ။ ၶဝ်ၶၢႆႉမႃး ၼင်ႇႁိုဝ် မိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈ တေၵိုၼ်းတေမူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ တႃႈဝၢႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထုင်ႉတႅဝ်းၾင်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႊပွတ်းတႂ်ႈသုတ်းသုတ်း။ လွင်ႈဝႃႈ ၶဝ်ႁဵတ်းႁိုဝ်ၶၢႆႉမႃးၼႆတႄႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ် လၢတ်ႈလႆႈ တႅတ်ႈတေႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်မေႃယူႇသဝ်းလႆႈ တီႈထုင်ႉမိူင်းလွႆၼႆႉ။ ပဵၼ်မႃးၵူၼ်းၶိူဝ်းၶိူဝ်း႞ ႁင်းၵွႆးၶဝ်သေ ႁွင်ႉဝႃႈ ဢၢင်းသႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၢင်းသႃးၶဝ် ၵူႊသိုပ်ႇၵူႊပၢၼ်ၼႆႉ မေႃၺွပ်းပႃ ၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ တီႈဢၼ်တိုၼ်ႈၼၼ်ႉ၊ ၶဝ်ၵွမ်းၼွမ်းတေႃႇၸဝ်ႈၾႃႉ သၢဝ်းၸဵတ်းသိုပ်ႇယူႇယဝ်ႉ။

ၼွၵ်ႈလိူဝ်ဢၢင်းသႃးၶဝ် မီးထႅင်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈပိူၼ်ႈ။ ၶဝ်ယူႇသဝ်း ၼိူဝ်သၼ်လွႆ ႁိမ်းႁွမ်း ၼွင်ႁၢႆးယႃႈသေ ပႆလူင်းမႃး။ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ သုပ်းဝႆႉတူင်ႇတွင်း တီႈၶေႃးယၢဝ်းၶဝ်။ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်း ယၢင်းပၢတ်ႈတွင်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်ပႆတၢင်းၼႆႉ ပႆလႆႈလွႆးလွႆးၵွႆး။ ၵွၵ်းႁူဝ်ၶဝ်ၵေႃႈ ၵူမ်ႈၵွမ်းတၢင်းၼႃႈ မိူၼ်တိုင်မိူၼ်ၵႂၢင်။ တီႈတိၼ်တီႈမိုဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ သုပ်းဝႆႉဝႅၼ်တွင်း လၢႆလၢႆတူင်ႇၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႃႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇၾၢင်ႁၢင်ႊ ဢၼ်လႆႈၸဵပ်းသႅပ်ႇၸွမ်း တၢင်းႁၢင်ႊလီၶဝ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ 

ပေႃးပႆတၢင်းၸိူင်ႉၼႆ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၵႆႉၶဝ်ႈဝေႉတူၺ်း ႁၢၼ်ႉၵူၼ်းၵႃႉၵႃးလႃးၶဝ်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းပဢူဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းယူႇ မိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ၵႆႉမႃးသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင် တီႈၼၼ်ႉ။ ၶဝ်ၼုင်ႈၶူဝ်းသီလမ်။ ၼႃႈၶဝ်သမ်ႉလႅင်လႅင်။ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် ၶၢမ်ႇလႆႈတၢမ်ႇၾိင်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၵၼ်တင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်း ဢၼ်ယူႇသဝ်း ၸွတ်ႇၽႄႈ တေႃႇထိုင် လႅၼ်လိၼ်မိူင်းထႆး။ ၵႃးလႃးၸဝ်ႈသႅင်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈ ပၢႆးလဵင်ႉ ပဢူဝ်း ၸိူဝ်းမႃးသိုဝ်ႉ တီႈသႅင်ႇမၼ်းသေ ႁပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ် တႃႇသိုဝ်ႉတႃႇၶၢႆ။ ပဢူဝ်းၶဝ် ႁွင်ႉၸဝ်ႈသႅင်ႇဝႃႈ လုင်းၵဝ်ႈမူး ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈသႅင်ႇမၼ်းၼႆႉ သိုဝ်ႉၵုၼ်ႇသင်ၵေႃႈ ၼိုင်ႈဢၼ် လႆႈပၼ်ၵဝ်ႈမူးလႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇႁွင်ႉၸိူင်ႉၼႆ။ ငိုၼ်းၼိုင်ႈပျႃး မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မီးသိပ်းမူးၼၼ်ႉၼႃႇ။ 

ပႆတၢင်းၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉ ပွၵ်ႈၽႅဝ်ၶိုၼ်းႁေႃတႄႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်သင်တေႉတေႉယဝ်ႉ။ လူလိၵ်ႈၵေႃႈလူ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တူၺ်းၾူၼ်တူၵ်းယူႇ တၢင်းၼွၵ်ႈၵွႆးယဝ်ႉ။ ဢူၺ်းၵေႃႉဢၼ် ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်းမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပပ်ႉလိၵ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်မၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း၊ လွင်ႈပိုၼ်း လႄႈ လွင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ပဵၼ်မႃး ၵူၼ်းလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽၢႆႇပိုၼ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ 

ၵူၼ်းႁိူၼ်း ၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃ တီႈယွင်ႁူၺ်ႈၼႆႉ သုၵ်ႉသၢၵ်ႉႁၢႆႉၸႃႉ မိူၼ်တီႈသႅၼ်ဝီ ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းၼုမ်ႇ တႃႇတေလဵၼ်ႈၵေႃႉၵၼ်လႆႈ။ ၵေႃႉဢၼ်ဢႃႇယု ၶႂ်ႈပဵင်းၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးလူင် ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ။ မၼ်းပဵၼ် လုၵ်ႈမေးၵေႃႉဢၼ်သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ။ လုၵ်ႈၸၢႆး ၵေႃႉဢၼ် တေလႆႈပုတ်ႈႁၢင်ႈတႅၼ်းႁေႃၵေႃႈ ၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် မၼ်းၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ၽၢႆႇဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ တီႈ King’s College ၼႂ်းဝဵင်း Canterbury မိူင်းဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇပုၼ်ႉ။ ပေႃးလိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ တေမႃးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသႅင် ၵေႃႉပဵၼ် ၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်းသမ်ႉ တေၵႂႃႇႁဵၼ်းၸွမ်း တီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆ တီႈႁေႃၼႆႉ တေၵိုတ်းဝႆႉ ၸၼ်ႇတႃႇ ၵေႃႉလဵဝ်ၵွႆး။ မၼ်းပဵၼ် လုၵ်ႈယိင်း မေးၵေႃႉထူၼ်ႈသၢမ်။ မႄႈၸၼ်ႇတႃႇၶဝ် တိုၵ်ႉမီးဝႆႉယူႇသေတႃႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ပႆႇယၢမ်ႈႁူပ်ႉႁၼ်ၵၼ်။ မေးၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ တၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးဝႆႉတီႈႁေႃ ႁိုင်ၼႃႇယဝ်ႉ။ 

ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႄႈ ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ ယူႇၸွမ်းၵၼ် တီႈႁွင်ႇၵၢင်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မေးၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ တၢင်ႇၵေႃႉ ဢမ်ႇမီးဝႆႉတီႈႁေႃလႄႈ ၸူဝ်ႈပၢၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈမိူၼ်ပူႇဢွၵ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၽႃးၵႃႇဝႆႉ။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းတႄႉ ပႆႇႁူႉ တၢင်းၵျေႃႇတၢင်းမူၼ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈတႄႉ ႁၵ်ႉပႅင်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းႁွင်ႇၶဝ်ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ မီးၶူဝ်းၶွင်ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၾႆးၾႃႉ လႄႈ ၵူႇၼွၼ်း ဢၼ်မီးၽႃႈၵွပ်ႈ သပ်ႉပရိင်ႇၼၼ်ႉ။ ပေႃးထိုင်ၵၢင်ၶမ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸမ်တေၶဝ်ႈၽႃႈၼႆ မၼ်းသင်ႇ ႁႂ်ႈၵိုတ်းၸၢၵ်ႈၾႆးလႄႈ ၵူၼ်းၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃ ၵူႊၵေႃႉၵေႃႈ ၵႃႊလႆႈၼွၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ သဵင်ၸၢၵ်ႈၾႆးယဵၼ်သေ ၾႆးမွတ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ယိၼ်းငႅဝ်မႃးၵမ်းလဵဝ်။ ၵႃႊလႆႈယိူၼ်ႉၵၼ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်ၽူဝ်ၵၢၼ်မေးၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ပေႃးဢမ်ႇၼၼ် ၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်းသင်ထႅင်ႈ။ ၼႂ်းႁေႃလူင်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ် ၸွႆႈထႅမ်မၼ်းလႆႈ။ 

ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း မိူဝ်ႈပီႊ ၁၉၃၉ ဝၢႆးသေ ၶိုၼ်ႈပႂ်ႉတီႈယွင်ႁူၺ်ႈ

ၼႂ်းလိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ မိူဝ်ႈၾူၼ်ၸမ်တေဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ႁူႉတူဝ်ဝႃႈ မၼ်းမၢၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းဢမ်ႇဝူၼ်ႉသင်၊ မၼ်းသိုပ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်ယူႇတိၵ်းတိၵ်း။ 

တူၼ်ႈၶဝ်ႈ ၼႂ်းတူင်ႈၼႃး ႁိမ်းႁွမ်းယွင်ႁူၺ်ႈၵေႃႈ သုၵ်းလီယဝ်ႉသေ လိူင်မႃးမိူၼ်ၶမ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၸွမ်းၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ ၶိုၼ်ႈမႃး ဝဵင်းတွင်ၵီႈ။ ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ တေမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ၵုမ်ၶွင်ႇၸီႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင်ႈတႆး။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မႄႈမိူင်း မိူင်းတႆးၼႆႉ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးသေ ၶႂ်ႈမီးႁူဝ်ႁဵင်မၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းဝဵင်းၵေႃႈ တေမီးတူၼ်ႈမၢၵ်ႇ တင်းၼမ် ၸိူဝ်းဢၼ်မၢၵ်ႇပူင်းသေ သုၵ်းဝႆႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်မီးသႅင်ႇၵႃးလႃး သႅင်ႇၶႄႇၶဝ်ၼၼ်ႉ မီးသွင်သဵၼ်ႈ။ ပေႃးသဵၼ်ႈတၢင်းသုတ်းတိူၵ်ႈၵႂႃႇၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ် ႁိူၼ်းလူင် ဢၼ်ၶုၼ်လူင် ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ယူႇသဝ်း။ ႁိူၼ်းလူင်လင်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႇသွင်ၶၢင်ႈဢင်း ၵေႃႇတင်းမၢၵ်ႇဢုတ်ႇဝႆႉသေ ႁွင်ႇၵၢင်မၼ်းတႄႉ ၵေႃႇဝႆႉတင်းမၢၵ်ႇႁိၼ်။ ၼႂ်းႁွင်ႇၵၢင်ၼၼ်ႉ မီးၽီးၾႆး သၢမ်တီႈ လႄႈတင်း ႁွင်ႈၵၢင်ႁိူၼ်းလူင် ယႂ်ႇယႂ်ႇ ၼိုင်ႈႁွင်ႈ။ 

လုၵ်ႈၸၢင်ႈ ၵႃးလႃး ႁၢမ်ႉၶႂ်ႈထဝ်ႈထဝ်ႈၼၼ်ႉ မႃးႁပ်ႉၶဝ် တီႈၾၵ်းတူဝၢင်းသေ ဢွၼ်ၶဝ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းႁိူၼ်းလူင်။ ယူႇတီႈၼႂ်းႁွင်ႈၵၢင်ႁိူၼ်းလူင်သေ လႆႈႁၼ်သူၼ်မွၵ်ႇ ဢၼ်ႁၢင်ႊလီ။ ၼႂ်းႁွင်ႈလူင်ၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ လဝ်ႈၶွၵ်ႈတေး။ ပိုတ်ႇႁူးလႅင်းဝႆႉ ၵူႊႁူး ၼင်ႇႁိုဝ် လူမ်းတေပဝ်ႇၶဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉမဝ်ႇၵႃး ၸၢင်ႊလႆႈယဵမ်ႈပႃး သူၼ်မွၵ်ႇ ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လုမ်းလႃးဝႆႉ ၸွမ်းပိူင်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၵွၼ်ႇ။ 

ၾီးလိပ်ႈ ၾူဝ်ႇၵႃႇတီႇ ၶုၼ်လူင် ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၵေႃႉၽွင်းငမ်းမိူင်းတႆး ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈမၼ်းလႆႈ တူင်ႉတၵ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ မေးၼၢင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ “မိူၼ်တင်း ၵဝ်ၶႃႈ လႆႈယူႇသဝ်း တီႈမိူင်းၽီ ဢၼ်မီးၼိူဝ်လုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ” ၼႆ။ 

ၼႂ်းဝူင်ႈဢၼ် မီးပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၾူဝ်ႇၵႃႇတီႇ ပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွင်ႇၸီႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိုင်ႈတႆးလႄႈ လႆႈႁပ်ႉႁဵတ်းၸဝ်ႈႁိူၼ်းသေ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵိၼ်မူၼ်ႈ လၢႆလၢႆပၢင်။ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်း တႃႇမၼ်း တေဢုပ်ႇၼႄလႆႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင်မၼ်း ၽၢႆႇၼႃႈၵူၼ်းၼမ်။ လွင်ႈဢၼ် ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လၢတ်ႈဝႃႈ မိူင်းတႆး ၼႆႉ မိူၼ်တင်းမိူင်းၶူင်းၾႃႉၵၢင်ႁၢဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းတႄႉ တိုၵ်ႉႁႃယၢမ်ႈငိၼ်း ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ႁူႉဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းပၢႆလိၼ်ႉပၢႆသူပ်း၊ မၼ်းတိုၼ်းပဵၼ် ၵႂၢမ်းၼႂ်းဢူၵ်းၼႂ်းၸႂ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်တီႈတွင်ၵီႈ တေႃႇထိုင် တီႈပၢင်ႇဢူး တေလႆႈႁၼ် ႁိူၼ်းဢွၼ်ႇ ႁိူၼ်းလူင် မီးလူင်ၵႂႃႇၵူႊတီႈ။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ႁႃႁၼ် တီႈဢၼ်လူမ်းၼိူဝ်လွႆထူဝ်းပဝ်ႇ၊ တီႈဢၼ်လႆႈသၢႆလႅတ်ႇလီလီ၊ တီႈဢၼ်မီးမွၵ်ႇၵူႊသႅၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သမ်ႉလႆႈယူႇၵႆၵၼ်တင်း ယၼ်ႇၵုင်ႇ တီႈဢၼ်မီးလုမ်းမီးၸႆးၶဝ်လႄႈ ၵတ်းယဵၼ်ၸႂ်လီ။ ပေႃးမႃးယူႇတီႈမိူင်းတႆးတႄႉ လႆႈၽၢတ်ႇယၢၼ်ၵၼ်တင်း မၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းၶဝ်သေတႃႉ မိူၼ်တင်း လႆႈယူႇတီႈမၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းၵွႆးယဝ်ႉ။ 

မေႃးရိတ်ႈၶေႃးလိတ်ႈ ၵူၼ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၵေႃႉဢၼ်လီမိုတ်ႈလီၵိုဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်လွင်ႈမိူင်းတႆး ၶိုၼ်းတူၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄၵၼ် တႆးၵေႃႉတႆးသေႈ တီႈဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇယူႇ။ မိူဝ်ႈမၼ်း မႃးလႄႇမိူင်းတႆးၼႆႉ ယၢမ်ႈလႆႈမႃး ၵိုတ်းလိုဝ်ႈသဝ်း တီႈႁိူၼ်းလူင် တွင်ၵီႈၼႆႉသေ လႆႈၵႂႃႇၶေႃႈမုၼ်းၶၢဝ်ႇသၢၼ် တႃႇၶိုၼ်းတႅမ်ႈပဵၼ်ပပ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ 

တီႈပၢင်ၵိၼ်ၶဝ်ႈၶမ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ တီႈႁိမ်းၽိူၼ်ၶဝ်ႈ ၾူဝ်ႇၵႃႇတီႇၼၼ်ႉ ဢုပ်ႇၵၼ်လွင်ႈ လိူင်ႈၶႃႈတၢႆၵၼ် ဢၼ်တိုၵ်ႉႁႃၵိူတ်ႇပဵၼ်ယဝ်ႉၵႂႃႇ တီႈမိူင်းၵဵင်းတုင်ပုၼ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ မေးၼၢင်းၶဝ် တင်းသဵင်ႈ လႆႈႁူႉလႆႈငိၼ်း လီလီယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၶမ်ႈဢွၵ်ႇဝႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင် ယူႇတီႈလုမ်းတတ်းသိၼ်သေ တူၺ်းပွႆး။ မိူဝ်ႈထိုင် ၈ မူင်းၶိုင်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းပႆမိူဝ်းမႃး တီႈႁေႃလူင်မၼ်း တႃႇၵိၼ်ၶဝ်ႈၶမ်ႈ။ ၽၢႆႇလင်မၼ်း ပႃးပီႈၼွင်ႉမၼ်း ဢိၵ်ႇၵူၼ်းတွႆႇၵူၼ်းတိုင်ႈ ၼႂ်းႁေႃၶဝ်။ 

မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းလၢတ်ႈတေႃႇ ၼွင်ႉယိင်းမၼ်းဝႃႈ “လၢႆးၶဝ်တွႆႇတိုင်ႈၼၼ်ႉ ထိူင်းၼႃႇ။ မိူၼ်တင်း တွႆႇတိုင်ႈၸွမ်းမႃႇသႃႇယဝ်ႉ” ၼႆ။ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇသူပ်းယဝ်ႉ ပႆႇတၼ်းႁိုင်သင် ၵူၼ်းၵေႃႉမီးမွႆၵၢင်း ၼုင်ႈဝႆႉၶူဝ်းသီလမ်ၼၼ်ႉ ပႃးၵွင်ႈပွတ်းသွင်လဝ်းသေ လႅၼ်ႈၶဝ်ႈမႃးၽၢႆႇၼႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ။ 

မုထၢမ်း ၼႂ်းႁေႃ ၸိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈ တင်းလၢႆးတၵ်ႉယမ်ဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုၵ်းဝႆႉသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ မိူၼ်လုၵ်ႈသိုၵ်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႊၵွႆး။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းၵဵင်းတုင်ၵေႃႈ ၶုပ်ႉၶဝ်ႇ လူမ်ႉၵႂႃႇ။ ၵူၼ်းယိုဝ်းၵွင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လႅၼ်ႈပၢႆႈၵႂႃႇပႅတ်ႈ။

ထႅင်ႈလၢႆလိူၼ်ၵွႆး ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႉဢၼ် တိုၵ်ႉမီးဢႃႇယုမွၵ်ႈသၢဝ်းၼၼ်ႉ မႃးယွမ်းတူဝ် တီႈပလိၵ်ႈသေ ယိုၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉယိုဝ်း ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်။ တူၺ်းႁၢင်ႊမၼ်းတႄႉ မိူၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသူင်လိၵ်ႈလၢႆးၵေႃႉ႞။ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၼွင်ႉၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵေႃႉႁူမ်ႈဢူႈဢမ်ႇႁူမ်ႈမႄႈၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉမၼ်းယိုဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ဢဝ်ၶႃသွင်ၵေႃႉ တၢင်ႇလုမ်းမၢပ်ႇမႂ်သေ ၵူတ်ႇထတ်း တီႈလုမ်းတတ်းသိၼ် ဝဵင်းတွင်ၵီႈ ၽၢႆႇၼႃႈ ၽူႈတတ်းသိၼ် ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉ။ 

မိူဝ်ႈလိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ပီႊ ၁၉၃၈ ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လႆႈႁူႉလႆႈငိၼ်း ၶၢဝ်ႇငၢဝ်း လွင်ႈယႃႈၽိၼ်ႇ၊ လွင်ႈႁိမ်ဢႃႇၼႃႇ၊ လွင်ႈသူၺ်ႈၼိင်ႈၵၼ် လႄႈတင်း လွင်ႈဢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇၸၢင်ႊၵုမ်းၵမ်လႆႈ ႁေႃၵဵင်းတုင် လႄႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆယႃႈၽိၼ်ႇသေ ၵူၼ်းတင်းၼမ် လႆႈၵူင်သူပ်းဢၢမ်းလူင်ၵႂႃႇ။ ၼွင်ႉၸၢႆးၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁူဝ်ၶႅင်ၵေႃႉ႞။ မိူဝ်ႈပီႊ ၁၉၃၆ ပိူၼ်ႈႁၢမ်ႈတပ်ႉ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆယႃႈၽိၼ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈပွႆႇပႅတ်ႈ ၵၢၼ်ၵႃႉယႃႈၽိၼ်ႇ။ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ သင်ဢမ်ႇလႆႈၵႃႉယႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊသႂ်ႇၶွၼ်ႇပၼ် တီႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇဢဝ်မၼ်း ႁဵတ်းၸဝ်ႈၾႃႉ။ 

မိူဝ်ႈၸဝ်ႉတႄႉ ၵေႃႉဢမ်ႇလႆႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ မႄးၵျူဝ်ႇမႄးၵိင်းသေ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမႃးၼၼ်ႉ တူၵ်းသုမ်း။ ၽိူဝ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ် မၼ်းၸင်ႇၸႂ်ႉ လၢၼ်ၸၢႆးၶႅၼ်ႈတွင်ႉမၼ်း ၵေႃႉ႞ ၵႂႃႇယိုဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉ။ မိူဝ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇဢွၼ်ႇ ၵေႃႉဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်း ယိုၼ်လၢတ်ႈၼၼ်ႉ လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ၵွၼ်ႇပႆႇၵႂႃႇယိုဝ်း ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈႁႃၵိၼ် လဝ်ႈဝီႇၸၵီႇ မွၵ်ႈသၢမ်ၼိဝ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးမီးၸႂ်ႁတ်းမႃး။ ယဝ်ႉၵေႃႈ သႂ်ႇမွႆၵၢင်းဢၼ်ပွမ်သေ ၶၢဝ်းႁူဝ်ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃး တႃႇတေၵႂႃႇယိုဝ်း ၸဝ်ႈၾႃႉမႂ်ႇ မိူင်းၵဵင်းတုင် ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းတႄႉ ၼွင်ႉၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ၺႃးတူၵ်းၶွၵ်ႈတေႃႇၸူဝ်ႈ။ လၢၼ်ၸၢႆးမၼ်း ၵေႃႉယိုဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႄႉ လႆႈထုၵ်ႇႁိုပ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇ တၢင်းမိူင်းထႆး။ မိူင်းၵဵင်းတုင် ဢၼ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး၊ ဢၼ်မီးၶူးမီးဝဵင်း လႄႈ ႁေႃလူင်ၶိုၵ်ႉၶၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈမွပ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၵေႃႉ႞ ၽွင်းငမ်းၵႂႃႇၼႃႈ။ 

ပိူင်ပဵၼ် တီႈၵဵင်းတုင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ၵႃႉယႃႈ လႄႈ ၵၢၼ်မိူင်း လေႃးလႄးၵၼ်ဝႆႉသေ မိူၼ်တင်း ပိူင်းၼႄ မိူဝ်းၼႃႈ ၵဵင်းတုင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ပႆႇႁူႉၸၵ်း ယႃႈၽိၼ်ႇ တေယိုင်ႈယႂ်ႇမႃးၵႃႊႁိုဝ်ၼႆၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ် ၸီႉၼေး လွင်ႈၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ဢဝ်မေးၼၢင်းၼမ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵဵင်းတုင် သုၵ်ႉယၢင်ႈ ၼႆၵွႆး။ 

ၵူၼ်းတင်းၼမ် လၢတ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၶိူဝ်းၸဝ်ႈၶိူဝ်းၶုၼ် ၸိူဝ်းမီးမေးၼၢင်းၼမ်၊ မီးလုၵ်ႈၸၢႆး ႁူမ်ႈဢူႈဢမ်ႇႁူမ်ႈမႄႈၼမ်ၼၼ်ႉ တႃႇပုတ်ႈႁၢင်ႈတႅၼ်းႁေႃလႆႈ ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် ဢမ်ႇငၢႆႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၵေႃႈ ယွမ်းႁပ်ႉ ၼင်ႇၼႆသေ တိုၼ်းႁတ်းလၢတ်ႈၼႄ တီႈၽၢႆႇၼႃႈၵူၼ်းၼမ်။ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၶိူဝ်းၸဝ်ႈၶိူဝ်းၶုၼ် မိူင်း႞တင်းမိူင်း႞ လၢႆးဢၼ်ပၼ် လုၵ်ႈယိင်းၼွင်ႉသၢဝ်သေ ၵေႃႇသၢင်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပိူင်ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း ၼႂ်းၵၢပ်ႈမၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းမႂ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈလုမ်းတတ်းသိၼ်တႄႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ဢမ်ႇၵႂႃႇဝႄႉတူၺ်း မိူၼ်ပိူၼ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ မၼ်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ တေၵႂႃႇယဵမ်ႈတူၺ်း ၵူၼ်းၸၢႆး ၵေႃႉဢၼ်လႆႈၸုၵ်းယူႇ ၽၢႆႇၼႃႈ ၽူႈတတ်းသိၼ် ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵၢၼ်လဝ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ် ၼႆယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈလိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ၸမ်တေသုတ်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ လႆႈဢွၵ်ႇသေ ယွင်ႁူၺ်ႈၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်မႃႇသႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းမိတ်ႈ။ မိူင်းမိတ်ႈၼၼ်ႉ ၵႆပိူၼ်ႈတေႉတေႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ်မိူင်းယႂ်ႇမိူင်းလူင် မိူင်း႞။ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် ၵေႃႉၼွၼ်းၽႄးၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းလိုဝ်ႈပေႃး ၵၢၼ်မၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးလၢႆပီႊၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ဢႃႇၼႃႇမၢၼ်ႈမိူင်း မွပ်ႈပၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း။ လုၵ်ႈမၼ်းၼႆႉ ပႃးၼႂ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး “ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ” သီႇၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၼၼ်ႉ ၸူပ်းၸုမ်ႈၶူးမႃးတီႈၶႅမ်းပရိၵ်ႈ။ မီးမႃ Bloodhounds ႁႃႈတူဝ်၊ မႃ Great Dane တူဝ်႞။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မီးမေးဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၵေႃႉ႞။ မိူဝ်ႈလဵဝ် လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ပဵၼ်ၵေႃႉၸတ်းလႄႈ ပၢင်မႃႇသႃႇ ၸဝ်ႈဢူႈၾႃႉၶဝ်ၼႆႉ ၾိင်ႈထုင်း ပၢၼ်ၵဝ်ႇ လႄႈ ပၢၼ်မႂ်ႇ လေႃးလႄးၵၼ်ဝႆႉ။ ဢဝ်ၸၢင်ႉၼၢမ်းႁူဝ်တီႈပၢင်မႃႇသႃႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တၢင်းၵိၼ် ဢီႇတႃႇလီႇသေ လဵင်ႉလူ ၶႅၵ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်းၶဝ်။ 

မိူဝ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၸိူဝ်းမႃးၶဝ်ႈပၢင်မႃႇသႃႇၶဝ် မီးၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇဢုပ်ႇၵၼ် လွင်ႈငဝ်းလၢႆး လုမ်ႈၾႃႉ ပႃးၸဵမ် ပၢင်သိုၵ်း တီႈယူႇရူဝ်းပႃႇ လႄႈ မိူင်းၶႄႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ငဝ်းလၢႆးမိူင်းၶႄႇ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၸူႇလၢႆႇပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ႁၢမ်ႉယိုင်ႈယႂ်ႇဝႆႉ။ သိုၵ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၶဝ် လုၵ်ႉတၢင်း ပၢင်သဝ်းၶဝ် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႇၶျူးရီးယႃးသေ ၸိုမ်းၶဝ်ႈမႃး တၢင်းမိူင်းၶႄႇ ၵူႊတီႈၵူႊတၢင်း။ မႃးႁွတ်ႈၽႅဝ် ထိုင်ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းလူင်ပိူၺ်ၸိင်း ၵဝ်ႈလၵ်းသေ ၵုမ်းၵမ် ၶူဝ်လူင် မႃႇၶူဝ်ႇပူဝ်ႇလူဝ်ႇ။ ပိူၺ်ၸိင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင် ၸဝ်ႈဝွင်ႉၶႄႇၶဝ် ပၵ်းႁေႃၼင်ႈလုမ်းမႃး ၵူႊပၢၼ်ပၢၼ်။ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၵျႃႇပၢၼ်ႇတင်းၶႄႇ ၶဵင်ႈၶႅင်ၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆဝႆႉသေတႃႉ ပႆႇထိုင်တီႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈၶမ်ႈၶိုၼ်း ၼႂ်းလိူၼ်ၸူႇလၢႆႇ ၶမ်ႈ႞ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ သိုၵ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ဢၼ်ၵုမ်းတီႈၶူဝ်လူင်မႃႇၵူဝ်ႇပူဝ်ႇလူဝ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႊ တူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းလပ်းသိင်ႇၼၼ်ႉသေ ၸီႉသင်ႇသိုၵ်းမၼ်း တႄႇယိုဝ်း ၽၢႆႇသိုၵ်းၶႄႇ။ ၼႆလႄႈ ၸင်ႇၵိူတ်ႇပဵၼ် ပၢင်သိုၵ်းယႂ်ႇလူင်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇ မႃႇသႃႇ တီႈမိူင်းမိတ်ႈၼၼ်ႉ ၶႅၵ်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈႁၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်တဵၵ်းတဵင်သေ ႁွင်ႉဢဝ်မႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယိုတ်ႈပဵၼ်သၢႆလူင်ၵႂႃႇ။ တင်းမူတ်းၼၼ်ႉ တေမီးယူႇ မွၵ်ႈ ၁၇,၀၀၀ ၵေႃႉ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ တႃႇသိူဝ်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်း လုၵ်ႉတီႈလႃႈသဵဝ်ႈ ၵႂႃႇထိုင်လႅၼ်လိၼ်ၶႄႇ ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်ၸုၼ်ႇတေမႃးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၼႆႉ တေတေႃႉသူင်ႇ ၶူဝ်းသိုၵ်းၶူဝ်းသိူဝ် ၵမ်ႉၸွႆႈပၼ် သိုၵ်းၶႄႇၸိူဝ်း တေႃႇသူႈ သိုၵ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈလဵဝ်ၵၼ်တင်း မႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၶဝ် လႆႈၵႂႃႇသႅၼ်ဝီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၼႆႉ မီးၵႃႊၶၼ်ဝႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇ မိူင်းလူင်သွင်မိူင်းလႄႈ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး သိုၵ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၸင်ႇၶဝ်ႈမႃးသိမ်းဢဝ် မိူင်းတႆး။ သဵၼ်ႈတၢင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ တေႃႇမိူင်းၶႄႇၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈ ၵႃႉၶၢႆၵၼ်လီလီ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်တေၵမ်ႉၸွႆႈပၼ် ဢဵၼ်ႁႅင်းလူင် ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉယူႇယဝ်ႉ။ ၶိုၼ်းၽုတ်းဢွၵ်ႇမႃး ပဵၼ်ၶိူင်ႈသိုၵ်း ဢၼ်႞သေ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ႁူႉၸၵ်းဝႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် မိူင်းမၢၼ်ႊ/ Burma Road ၼႆယဝ်ႉ။ 

ႁႅင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းလႆႈထုၵ်ႇတဵၵ်းတဵင်ႁွင်ႉမႃးၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် တႂ်ႈလႅတ်ႇမႆႈဝၢတ်ႉဝၢတ်ႉ။ သမ်ႉပဵၼ် ၼႂ်းလိူၼ်ၸိူဝ်းဢၼ် မႆႈႁွၼ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈ။ တီႈၾႃႉၵၢင်ႁၢဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးမွၵ်ႇၵုမ်ႈသင်။ ပၢင်ႇသိူင်ႁိူင်ဝႆႉ တင်းဝၼ်း။ ၾိင်ႈၾႃႉ တီႈယွင်ႁူၺ်ႈၵေႃႈ မိူၼ်ၼၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတၢင်ႉမႆႈၶိုၼ်ႈမႃးသုင်ၼႆႉ မႅၼ်ႈၽွင်း ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၸမ်တေႁၼ်ၼႃႈလုၵ်ႈ ႁူဝ်သၢဝ်။ ၵတ်ႉၵႃႊ တီႈမိူင်းတႆးၼႆႉ ပေႃးၵၢင်ၶမ်ႈမႃး လူမ်းၵတ်းယဵၼ် ထူဝ်းပဝ်ႇမႃးလႄႈ ဢၼ်မႆႈႁွၼ်ႉယူႇ ၵၢင်ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းၵႂႃႇဢိတ်း႞။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ဢွၵ်ႇၸႂ်ၶႂ်ႈၵိၼ် မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ။ တီႈတေႉ ၶူးမေႃယႃ လႄႈ မႄႈၵဵပ်းၶဝ် ပၼ်ၾၢင်ႉမၼ်းဝႃႈ ပေႃးၵိၼ်မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ မိူဝ်ႈမၢၼ်းၼႆႉ ပေႃးထဝ်ႈမႃး မေႃၵၢႆးမေႃၶူမ်း ဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈတူဝ်ၶိင်း ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ယႂ်ႇမႃးတိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၸႂ်ဢၼ်ၶႂ်ႈၵိၼ် မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼၼ်ႉ ယွမ်းၵႂႃႇ။ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းတႄႉ ၶႂ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈၼဵဝ် လႄႈ ပႃတူမ်ႈယူႇ တိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။ 

တေလႆႈၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ လုၵ်ႈႁူဝ်သၢဝ်ၼႆသေတႃႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ဢမ်ႇမီးၸႂ်ၵူဝ်သေဢိတ်း။ မၼ်းၶႂ်ႈပဵၼ်သင်ၵေႃႈ ပိူၼ်ႈၸွမ်းၸႂ် ႁဵတ်းပၼ်ၵူႊပိူင်လႄႈ မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၵူဝ်သင်ယဝ်ႉ။ မၼ်းၵွႆး လူဝ်ႇပႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း တေၵိူတ်ႇၵွႆး။ ယူႇတီႈၼႂ်းႁွင်ႇမၼ်း လႆႈငိၼ်းသဵင်ၸၵ်းၽႃႇမႆႉ ယူႇၼႂ်းဝၢင်းႁေႃၼၼ်ႉ လင်ဝႃႈလင်။ မေႃမိုဝ်းၶဝ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇတေၵၢႆႇပၼ် တေႃႇမေႃႈ တႃႇမၼ်းၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ။ 

ပေႃးတူဝ်ႈတၼ်းမူတ်းၵေႃႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႆႈၶဝ်ႈယူႇ ၼႂ်းတေႃႇမေႃႈၼၼ်ႉ။ မီးတီႈၼွၼ်း လႄႈ တီႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉ ဢၼ်တေယူႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ်။ မီးၵူၼ်းလုမ်းလႃး ၸိူဝ်းဢၼ်တေပႂ်ႉတူၺ်းပၼ် သၢဝ်းသီႇၸူဝ်ႈမူင်း။ ၶဝ်တေပႂ်ႉတူၺ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈလႂ် တွင်ႉတေၸဵပ်း။

ၽွင်းၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ယူႇပႂ်ႉဝႆႉ ၼႂ်းတေႃႇမေႃႈၼၼ်ႉ တႃႇႁူမ်ၸူမ်း ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈၸဝ်ႈလႄႈသင်၊ တႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပွႆးပီႊမႂ်ႇသၢင်းၵျၢၼ်ႇလႄႈသင် ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈ ၵူႊတီႈၵူႊတၢင်း မႃးႁွတ်ႈၽႅဝ် တီႈႁေႃတင်းၼမ်။ ၶႅၵ်ႇၶဝ် ပေႃးတဵမ်ယူႇဝႆႉ ၼႂ်းတေႃႇမေႃႈ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈႁွင်ႇယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတွင်ႉၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၸဵပ်းၵႅၼ်းမႃးၼၼ်ႉ ၶႅၵ်ႇၶဝ် ၽႅဝ်မႃးၼမ်ၼႃႇလႄႈ ပေႃးတဵမ်လူၼ်ႉယူႇ ၼႂ်းဝၢင်းယဝ်ႉ။ 

ၵၢတ်ႇယွင်ႁူၺ်ႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈ

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ ၁၅ လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ ၶူးမေႃယႃ ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးသေ ၵိူတ်ႇပၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ပီးသၢၼ်းယူႇလီၶႅင်ႁႅင်း။ 

တီႈၼႆႉ မီးၾိင်ႈထုင်းႁိတ်ႈႁွႆးဝႃႈ ပေႃးပႆႇလႆႈတၢင်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ပႆႇလႆႈဢွၵ်ႇၼႄ ၽၢႆႇၼႃႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ၼႆလႄႈ ၶႅၵ်ႇတီႈၵႆတီႈၸမ် ၸိူဝ်းမႃးမီးယူႇႁိမ်း တေႃႇမေႃႈၵိူတ်ႇလုၵ်ႈၼၼ်ႉ သူတ်ႉယိုဝ်ႈ၊ ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်၊ လႄႇၵၼ်ၸႂ်းၵၼ်၊ တေႃႇၽၢႆႉၵၼ်သေ ပႂ်ႉၸဵတ်းဝၼ်းၸဵတ်းၶိုၼ်း။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႅင် ၼွၼ်းလပ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလုမ်းလႃးၶဝ် ၼႅတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးသေ လၢတ်ႈႁႂ်ႈၽုင်ၵူၼ်းတၢင်းၼွၵ်ႈ ယူႇယဵၼ်ယဵၼ်။ 

ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႄႈ ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ လိူၵ်ႈတၢင်ႇၸိုဝ်ႈ ႁင်းၵွႆးၶဝ်။ ၶႃတၢင်ႇပၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈယွႆႈမၼ်းတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သိူဝ် ၼႆၵွႆး။ ၽိူဝ်ႇထူၼ်ႈၸဵတ်းဝၼ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ် ၸဝ်ႈသိူဝ် ဢွၵ်ႇၼႄ ၽၢႆႇၼႃႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ်။ လွင်ႈလႆႈၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ၊ လွင်ႈၵူၼ်းၵိုၼ်း လႄႈ လွင်ႈမီးပၢင်ၵႅဝ်ႈၶိုၵ်ႉၶၢႆး ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼၢင်းယိင်း တၢင်ႇၵေႃႉ လိူတ်ႈၶိုၼ်ႈၼႃႈၽၢၵ်ႇသေတႃႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းတႄႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေၵိူတ်ႇလႆႈ လုၵ်ႈၸၢႆး ၵေႃႉယူႇလီ ပီးသၢၼ်း ၸိူင်ႉၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၼၼ်ႉ ၼၢင်းတၢင်ႇၵေႃႉ တေလႆႈဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်း လၢႆလၢႆပီႊသေ ပႂ်ႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ၼပ်ႉယမ်မၼ်း၊ မီးၸေႇတၼႃႇတေႃႇမၼ်း ၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ႁူႉႁၼ်ဝႃႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈမၼ်း ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ယိုင်ႈသုင်မႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆ မၼ်းၸၢင်ႊယူႇႁိမ်းၶၢင်ႈ ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈသေ ႁဵတ်းၸဝ်ႈလႆႈ တီႈမိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မၼ်းမုင်ႈမွင်းဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။

တေသိုပ်ႇထႅင်ႈ တွၼ်ႈ (၁၀) မႁႃႇတေႇဝီႇ

🦚 ၸွင်ႈပဝ်းငဝ်းႁေႃ/The White Umbrella (3rd Edition 2017)

လွင်ႈၼၢင်းယိင်းၵေႃႉ႞ ၸိုၼ်ႇႁတ်းၶတ်းတႃႉ တႃႇလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႊ

🦚 Patricia W. Elliot တႅမ်ႈသေ ၶုၼ်ယုင်းၶဵဝ် ပိၼ်ႇတႅမ်ႈပဵၼ်လိၵ်ႈတႆး