ပိုၼ်း

  ႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင် ႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင် ပေႉၵႅၼ်ႇသေးလၢႆ (ပွင်ႈၵႂၢမ်းၵဝ်ႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈပႃးၼႂ်းၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇသႅၼ်ပၢႆး မိူဝ်ႈပီႊ ၂၀၁၉) ၵူၼ်းတႆးၵေႃႉ႞ လႆႈငိၼ်း ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ “ႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင်” ပေႃးၼႆၸိုင် ၸႂ်မၼ်းတေတဵၼ်ႈတွၼ်ႇၵႂႃႇယူႇ ဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ ပေႃးၵႂႃႇဢႅဝ်ႇၵႂႃႇလႄႇ တၢင်းၵဵင်းတုင်ၼႆ တီႈႁိူၼ်းပီႈၼွင်ႉတႆး ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႊ ႁေႃၵဵင်းတုင် ႁွႆႈၽႅၼ်ဝႆႉ တီႈႁွင်ႈႁပ်ႉၶႅၵ်ႇၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ “ပၢၵ်ႇပီႊႁဵင်ပီႊ ပူၵ်းသၢင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်ဢူႈပူႇမွၼ်ႇ ... ဢမ်ႇတွၼ်ႉၼွၼ်းၽၼ် တေၸူမ်ႁၢႆၵႂႃႇ ... ႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင် ႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင် ပေႉၵႅၼ်ႇသေလၢႆ” ၵႂၢမ်းဢၼ် ၸၢႆးသၼ်လွႆ ႁွင်ႉဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းၶႅပ်းၵႂၢမ်း ၸိူင်းလႅဝ်း မၢႆ (9) မိူဝ်ႈပီႊ 1993 ၼၼ်ႉ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ တေပႆႇလိုမ်းလႆႈသႄႈ။ မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းတႆးႁၵ်ႉၸိူတ်ႉၸၢတ်ႈၶဝ် ဝူၼ်ႉၽၼ်ၸႂ်လႆ တႃႇတေသၢင်ႈၶိုၼ်းႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင်ၼႆႉ။ ထိုင်တီႈၼႂ်းပီႊၼႆႉ ၽွတ်ႈႁႅၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်း တႃႇတေလႆႈၶိုၼ်း ဢွင်ႈတီႈလိၼ်ႁေႃသေ တႃႇတေၵေႃႇသၢင်ႈၶိုၼ်း ၼႆၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈပီႈၼွင်ႉတႆး ၶဝ်ႈမႃးယူႇသဝ်း ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊသိပ်းသၢမ်။ မိူဝ်ႈဢွၼ်ၼႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ် ၸဝ်ႈမၢင်းယွႆး ဢၼ်ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းပလၢင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸၢဝ်း မွၼ...

 ၵူၼ်းသူင်သိုၵ်း ၵူၼ်းႁၵ်ႉသိုၵ်း ၵူၼ်းပၢႆႈသိုၵ်း ၶၢဝ်းဢၼ်လပ်းသိင်ႇၸွမ်ႉႁွမ်ႉ၊ ဢၢႆႈငူဝ်ႉ ၵိုတ်းတရီးၵလွင်းမၼ်း တီႈႁိမ်းၵၢင်ႉၽိူင်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းႁိူၼ်းၶဝ်ၶႅမ်ႉၶႅမ်ႉ။  မၼ်းၵႂႃႇသူင်ႇ ထူင်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ပီႈၸၢႆးလိူၼ်ၶဝ် ဝၢၼ်ႈတႂ်ႈ ထိုင်ၼႂ်းဝဵင်း။ မိူဝ်ႈၼႆႉ မၼ်းတၼ်းလႆႈသူင်ႇပၼ် ႁႃႈပွၵ်ႈ ၵမ်းလဵဝ်။ ၵူႊပွၵ်ႈတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇတွၼ်ႉၶတ်းၸႂ်ၸိူင်ႉၼႆ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပီႊၼႆႉ ပီႈၸၢႆးလိူၼ်ၶဝ် ၵပ်းသိုပ်ႇထႅင်ႈ ၸဝ်ႈပွႆးယူင်ႇၵေႃႉမႂ်ႇ။ တီႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ မီးလုၵ်ႈယိင်းသၢဝ် ႁၢင်ႊလီႁၢင်ႊလဝ်းၵေႃႉ႞။ ၼႂ်းမၢၵ်ႇတႃ ဢၢႆႈငူဝ်ႉတႄႉ လဝ်းၼႃႇယဝ်ႉဝႃႈ။ ၼႆလႄႈ မၼ်းၸၢႆး ၶတ်းၸႂ်တေႃႉသူင်ႇ ထူင်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ပီးၸၢႆးလိူၼ်ၶဝ် တၼ်းလႆႈႁႃႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉၼႃႇ။ ၶႂ်ႈလႆႈၼႃႈလႆႈတႃ တီႈပိူၼ်ႈ။ လုၵ်ႈယိင်း ၸဝ်ႈပွႆးယူင်ႇ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဢေးၵျီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈမိုတ်ႈၵၼ်တင်း ဢၢႆႈငူဝ်ႉမႃးသေ ၵႆႉၵႆႉဢွၵ်ႇမႃး ႁိုဝ်ႈပၼ် ၼမ်ႉယိုဝ်ႉဝႃႇ၊ တၵ်ႉဝႃႈ “လိုဝ်ႈႁေၵွၼ်ႇလႄႈ ပီႈငူဝ်ႉ” ဝႃႇ၊ ၵမ်း႞သမ်ႉ ယုမ်ႉၼႄႁေဝႃႇ။ ထုၵ်ႇမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် ဢၢႆႈငူဝ်ႉတေႉယဝ်ႉ ၵမ်းၼႆႉ။ တႄႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢၢႆႈငူဝ်ႉ ၵႂႃႇဝဵင်းမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၵျေႃႇတေႉယဝ်ႉ။ ႁႃႁူးႁႃႁွႆးၵႂႃႇယူႇတိၵ်းတိၵ်း။ ပီႈၸၢႆးလိူၼ် ယင်းတၵ်ႉဝႃႈ “ဢၢႆႈငူဝ်ႉ မိူဝ်ႈၼႆႉ မႂ်းၵႆႉၵျႃႉလႃႇ တၼ်းပ...

  (႙) ၸၢတ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ  ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၶဝ်ႈဝႃႇၶဝ်ႈသႃယဝ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႆႈႁူႉလႆႈႁၼ်မႃးဝႃႈ ၵူၼ်းယွင်ႁူၺ်ႈၶဝ် မေႃယူႇၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်၊ မေႃၼပ်ႉထိုဝ်ၵိူဝ်းယမ် ၽြႃးတြႃး လိူဝ်သေ ပီႈၼွင်ႉမၼ်း တၢင်းပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႄႈ ၵၢင်ဝဵင်း လႄႈ ႁွင်ႊမိူင်လူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈလိၼ်သႃႇသၼႃႇ။ မီးဝႆႉၵျွင်းၽြႃး၊ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ၊ သႃလႃးၸဝ်ႈသၢင်ႇၶဝ်တွပ်ႇလိၵ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ လူႇတၢၼ်းဝႆႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈ ၵုတ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၸိူဝ်းဢၼ်ၼွၼ်းၽႄးၵႂႃႇ။ ၸွမ်းတၢင်းၼၼ်ႉ မီးႁူမ်ႈမႆႉၺွင်ႇ ဢၼ်ယွတ်ႈမၼ်းမႂ်ႊမၼ်းပူင်းၶဵဝ်ဝႆႉ။  ဝၼ်းၽိတ်ႈၵူႊသိၼ် ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈၵျွင်းလင်႞ ဢမ်ႇၼၼ် သွင်လင်။ လုၵ်ႈၸၢင်ႈၶဝ်သမ်ႉ လႆႈပႃးၶူဝ်းလူႇၶူဝ်းတၢၼ်းသေ ၸွမ်းလင်မၼ်း။ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈဝၼ်းၽိတ်ႈဝၼ်းသိၼ်တႄႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၵင်ႈၸွင်ႈၸေႈၶႆသေ ၵႆႉပႆၸွမ်းတၢင်း ၼႂ်းဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ။ ၽၢႆႇလင်မၼ်းတႄႉ တေပႃးမုထၢမ်းႁူဝ်လႅင် ၵေႃႉ႞။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႄႇယဵမ်ႈလႄႇတူၺ်း ႁိူၼ်းမႆႉသုင်သုင် ၸိူဝ်းဢၼ် ၶုၼ်သိုင်ႇၽွင်းမိူင်းၶဝ် လႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ထၢၼ်ႈသုင်ၶဝ် ယူႇသဝ်း။ လိူဝ်သေ ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ဢွၼ်ႇၶဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵူၼ်းၼႂ်းဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈၼႆႉ မီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ် တႃႇႁေႃယွင်ႁူၺ်ႈလ...

 (႘) တႄႇၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်း  တႃႇတေၵိုတ်းယင်ႉ ပၢင်ၵူပ်ႉၵူႈသွၼ်ႉမိင်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း မီးၶၢဝ်းယၢမ်း ၼိုင်ႈပီႊ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼိုင်ႈပီႊၼႆႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ႁႆႈႁႆႈပဵၼ်လၢႆၵမ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ဢမ်ႇၵႂႃႇတွပ်ႇထဵင် ၸဝ်ႈပီႈၾႃႉမၼ်း ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း။ ၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉဢၼ် ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း တေလႆႈဢဝ်ႁဵတ်းၽူဝ်ၼၼ်ႉ ဢႃႇယုမၼ်း ယႂ်ႇလိူဝ် ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း သၢဝ်းပီႊ။ ၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈမၢႆႈသွင်ပွၵ်ႈယဝ်ႉသေမဝ်ႇၵႃး မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီး မေးၵေႃႉ႞။ မီးလုၵ်ႈလၢင်း ၸိူဝ်းဢႃႇယုယႂ်ႇထူၼ်ႈယဝ်ႉၵွၼ်ႇ။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၼႆႉ လိူၼ်မေႇ တေမႃးၼႆႉၸင်ႇ တေတဵမ်ဢႃႇယု သၢဝ်းပီႊ။ ပေႃးဢဝ်ပိူၼ်ႈဝႃႈတႄႉ ဢႃႇယုမၼ်းယႂ်ႇၼႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၸႂ်မၼ်းဝႃႈတႄႉ ဢႃႇယုမၼ်း တိုၵ်ႉလဵၵ်ႉယူႇ။ တေဢဝ်ၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉဢႃႇယုသီႇသိပ်း ဢၼ်ပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ်တင်း ပီႈဢၢႆႈမၼ်းၼႆႉ လီတိုၼ်ႇလီၽၢၼ်ႈၼႃႇ။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းဝူၼ်ႉဝႃႈ ၸၢတ်ႈၵဝ်ႇမၼ်း ယၢမ်ႈႁဵတ်းၽိတ်းသင်မႃးလႄႈ ၸၢတ်ႈၼႆႉ လႆႈမႃးၺႃးၸိူင်ႉၼႆ ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်တိူဝ်းသုၵ်ႉသၢၵ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉသမ်ႉ မီးထႅင်ႈလွင်ႈ႞။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ တၢင်းၵဵင်းတုင် ဢမ်ႇမုင်ႈဢမ်ႇမွင်းသေ မႃးယွၼ်းႁၵ်ႉမၼ်းဝႃႇ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆး ၵေႃႉဢ...

 (႗) ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းသွင်ပီႈၼွင်ႉ  မိူဝ်ႈဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လူပပ်ႉလိၵ်ႈ။ ၵႂႃႇလႄႇၵၢတ်ႇ။ လႄႇပွႆးလႄႇလၢမ်း။ ႁပ်ႉၶႅၵ်ႇၸိူဝ်းမႃးလႄႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး တီႈႁေႃသႅၼ်ဝီ။ ပေႃးပဵၼ်ၶၢဝ်းပွႆးၵၼ်ႇတေႃးၸဝ်ႈၾႃႉ ၶိူဝ်းၸဝ်ႈၶိူဝ်းၶုၼ် ဢိၵ်ႇပႃးတင်း ၼႃႈႁိူၼ်းၶဝ် မႃးထိုင်သႅၼ်ဝီ။ လၢဝ်းယၢင် မျူဝ်ႉၸႃးၵဝ်ႈၵၢင်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်လၢင်းသေမႃး။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တေပႃးမႃး လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်း ဢၼ်တိၼ်မိုဝ်းၵႅၼ်ႇၶႅင်၊ ၶူၼ်ႁူဝ်ပွတ်းပွတ်းၵေႃႉ႞။ ၸိုဝ်ႈမၼ်းႁွင်ႉဝႃႈ ဢေႃးလိပ်ႈ။  ၵူၼ်းၼႂ်းဝဵင်းၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ “တေလႆႈၾၢင်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်းၵေႃႉၼႆႉ တေႉတေႉ။ မၼ်းပႃးၵွင်ႈပွတ်း ၼႂ်းထူင်ပႃးမၼ်းသေ ၶိုၼ်ႈၵျွင်းဢိူဝ်ႈ” ၼႆယဝ်ႉ။  လွင်ႈဝႃႈ ၶိူဝ်းလၢဝ်းယၢင်ၶဝ် ၽုၵ်ႇယႃႈသေ မၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်မႃး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈႁူႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇမီးဝႂ် သုၼ်ႇတႃႇၽုၵ်ႇယႃႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပိူၼ်ႈႁူႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ မီးဝႂ်သုၼ်ႇၽုၵ်ႇယႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်မၼ်းၽုၵ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈၼမ်သင်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶၢႆ တီႈႁူင်းၵၢၼ် ယႃႈယႃ ၶွင်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၵွႆး။ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ တေမီးသိုင်ႇၶၢႆယႃႈ ၸိူဝ်းၶၢႆတေႃႇ ၶီႈယႃႈ ၵေႃႉမီးလႅင်ႇၸိၼ်ႇၼၼ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၶၢင် လႄႈ လ...