ပိုၼ်းၸဝ်ႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်း ၊ တွၼ်ႈ ( ႑ )ၶၢဝ်းတၢင်းၸဝ်ႈသၢဝ်

 မိူဝ်ႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ထဝ်ႈၵႄႇမႃးၼၼ်ႉ လႆႈယူႇသဝ်း ႁင်းၵွႆးမၼ်း ၵေႃႉလဵဝ် တီႈဝဵင်းဢွၼ်ႇ ဝဵင်း႞ တီႈမိူင်းၶႅၼ်းၼေႇတႃႇ။ ထဝ်ႈမႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းၶုၵ်းၶူၼ်ႉဝူၼ်ႉၶႆႈ ပၢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမၼ်းၼၢင်း။ တွင်းၽွင်ႈ ဢမ်ႇတွင်းၽွင်ႈသေ လႆႈႁၢမ်းတႃၼွၼ်းမႃး လၢႆလၢႆပွၵ်ႈ။ ၽိူဝ်ႇမိုၼ်းတႃယဝ်ႉ လုၵ်ႉဢွၵ်ႇၽႃႈသေ မႃးတူၺ်းမႃးယဵမ်ႈ ႁွင်ႈၼွၼ်းၵႅပ်ႈၵႅပ်ႈဢွၼ်ႇ ၼႂ်းႁွင်ႈႁိူၼ်းမၼ်းယူႇဝႆႉၼႆႉ။ မၼ်းႁူႉဝႃႈ တၢင်းဝူၼ်ႉ ၼႂ်းၸႂ်မၼ်းၼႆႉ ဝူၼ်ႉဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼွၵ်ႈ ႁွင်ႈၼွၼ်းၵႅပ်ႈဢွၼ်ႇမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

တီႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ယူႇသဝ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ႁိူၼ်းတိူၵ်ႈသုင် တီႈဢၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇၶဝ် ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ။ ၵူၼ်းတႄႉၵိုၼ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမိူၼ် တီႈဝဵင်းဢွၼ်ႇ ၽင်ႁူၵ်ႈၽင်ႁႄႇမၼ်း ဢၼ်ၽုၼ်ႇမုၵ်ႉလုၵ်ႉသေ သုၵ်ႉသၢၵ်ႉၵိုၼ်းဢိုၵ်ႉဢိုၵ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ။ ႁွင်ႈႁိူၼ်း တီႈၼႆႉ ပဵၼ်ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းဝႆႉသေ မိူၼ်ၵၼ်မူတ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေမီးႁူးလႅင်းၵွႆး ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ႁူးလႅင်း မၢင်ႁွင်ႈ ဝၢႆႇၵႂႃႇၸူးသဵၼ်ႈတၢင်း။ မၢင်ႁွင်ႈ ဝၢႆႇၵႂႃႇၸူးသူၼ်မွၵ်ႇ။ ၼႂ်းႁွင်ႈႁိူၼ်း ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း မီးဝႆႉပပ်ႉလိၵ်ႈ လွင်ႈပိုၼ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ။ သင်ဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇဢွၵ်ႇၵိၼ် တၢင်းၼွၵ်ႈၵေႃႈ ဢၢႆၽၵ်း ဢၢႆၼမ်ႉၸိမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေႁိုၼ်းႁွမ်တဵမ်လူင်ဝႆႉယူႇ ၼႂ်းသိုင်ႇၾႆးဢွၼ်ႇမၼ်း။ တေႃႇထိုင် ဢႃႇယုလႆႈသီႇသိပ်းပၢႆ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ပႆႇယၢမ်ႈတင်ႈမေႃႈၶဝ်ႈမႃးသေပွၵ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ မၼ်းႁုင်ၵိၼ်ႁင်းၵွႆး ၵမ်ႈပႃႈၼမ်။ ယဵတ်ႇတူဝ်ယဵတ်ႇၶိင်း ယူႇၼႂ်းလပ်းသိင်ႇယဝ်ႉ ဝူၼ်ႉဝူၼ်ႉႁေ ယုမ်ႉယူႇႁင်းၵွႆးထႅင်ႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းၸႂ်ႉၵူၼ်းသွႆ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းႁုင်ၵူၼ်းမိုဝ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ်တေႁႅၼ်းဢဝ် ၶဝ်ႈၽၵ်းသႂ်ႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႇငိုၼ်းသေ မႃးပၢႆးပၼ် မိူၼ်မိူဝ်ႈၵူႊပွၵ်ႈၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇၶီၸႂ် ဢမ်ႇမႆႈၸႂ်သင်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝူၼ်ႉၺႃးတႄႉ ၸႂ်ဢမ်ႇလီၼိုင်ႈၵမ်း။ ၼႂ်းၸႂ်ၵေႃႈ ႁူဝ်ႇလူဝ်ႇႁၢင်းလၢင်းၵႂႃႇပႅတ်ႈ။ ဝၢႆးသေ တပ်ႉသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ သိမ်းဢႃႇၼႃႇမၢၼ်ႈမိူင်းယဝ်ႉၵေႃႈ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇလႂ်။ လွင်ႈမိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇၵွႆး ဢမ်ႇၵႃး ၶေႃႈထၢမ်ၸိူဝ်း ဢမ်ႇမီးၶေႃႈတွပ်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၼွၼ်းဢမ်ႇလပ်းလႆႈ။

ၼႂ်းတိူၵ်ႈတူႈႁိမ်းၾၵ်းတူၶဝ်ႈႁွင်ႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ တေမီးပပ်ႉၶႅပ်းႁၢင်ႊ ၵမ်ႈၽွင်ႈ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တေမီးၶႅပ်းႁၢင်ႊၵဝ်ႇ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းမၼ်း။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ဢမ်ႇၼပ်ႉတေႃႈ ၶိုၼ်းပိုတ်ႇတူၺ်း ပပ်ႉၶႅပ်းႁၢင်ႊၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ တူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇတူၺ်းၶိုၼ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢူၺ်းၵေႃႉဢူၺ်းသေႈ လႄႈ ပီႈပီႈၼွင်ႉၼွင်ႉၶဝ် ဢဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႊၸိူဝ်းၼႆႉ တေႃႉဢွၵ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႊမႃးပၼ် ႁိုင်ၼႃႇယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႊ ဢၼ်လႂ် ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ တွင်းဝႆႉၼႂ်းၸႂ်မၼ်း လီလီယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႊ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၼႂ်းၶွပ်ႇသီႇၸဵင်ႇ ႁၢင်ႊမွၵ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႊ မႄႈ၊ လုင်း၊ ဢၢဝ်၊ လုၵ်ႈပီႈလုၵ်ႈၼွင်ႉ၊ လၢၼ်ယိင်းလၢၼ်ၸၢႆး၊ ပီႈသၢဝ်ၼွင်ႉသၢဝ် လႄႈ တူဝ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ဢမ်ႇတွၼ်ႉဝူၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇႁၢင်ႊလီမိူၼ် ပီႈသၢဝ်ၼွင်ႉသၢဝ်မၼ်း။ ၼႃႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၼႆႉ ၵႂၢင်ႈသေ တဵမ်လီဝႆႉ။ မၼ်းထၢင်ႇဝႃႈ ၶူႈၼင်မၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလီတူၺ်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇႁၢင်ႊလီႁၢင်ႊလဝ်း မိူၼ်ၸဝ်ႈယိင်း ၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃ ၵေႃ႞ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈတေႉ မၼ်းပဵၼ် ၸဝ်ႈယိင်းၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃ တီႈမိူင်းတႆး မိူင်းမၢၼ်ႊ ၵေႃႉ႞ယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းၼၼ်ႉ တေမီးၶႅပ်းႁၢင်ႊၶႅပ်း႞။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႆႈၸႂ်သေ ထိုင်တီႈပေႃးႁွႆႈၽႅၼ်ဝႆႉ တီႈၽႃၼႂ်းႁွင်ႈႁပ်ႉၶႅၵ်ႇမၼ်း။ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႊဢၼ်ထႆႇဝႆႉ တီႈႁူင်းထႆႇႁၢင်ႊယဝ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်မိုဝ်းသေ ယွမ်ႉသီဝႆႉၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႊၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း မႆႊဝႆႉၽႃႈပၢႆႉမႃႇမႆလၢႆႈမႆၶမ်း ပႃးတင်းၶႆႇမုၵ်ႉ ဢၼ်တေႃးမႃး တီႈမၢၼ်းတလေးပုၼ်ႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႊၼႆႉ ထႆႇမႃး ၼႂ်းႁူင်းထႆႇႁၢင်ႊ တီႈဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈထႆႇႁၢင်ႊၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ တိုၵ်ႉလႆႈလၢႆပီႊဢွၼ်ႇၵွႆး။ ၼႆလႄႈ တၢင်းယုမ်ႉမၼ်းၼႆႉ ၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႊၼၼ်ႉ ပိုတ်ႇပၢင်ႇ၊ မီးတၢင်းယုမ်ႇယမ်တဵမ်တူဝ် လိူဝ်သေ ဝၼ်းဢၼ်မၼ်းလႆႈတႄႇ ၼႃႈႁိူၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝူၼ်ႉၺႃး လွင်ႈဝၼ်းတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းမၼ်းၼႆ ၼႂ်းၸႂ်မၼ်း ၸူၵ်ႉၵႅၼ်းမႃးယူႇ။ 

ၽၢႆႇတႂ်ႈၶႅပ်းႁၢင်ႊဢၼ်ၼႆႉ တေမီးၶႅပ်းႁၢင်ႊ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႄႈ လုၵ်ႈလၢင်း ထႆႇၵိုၵ်းၵၼ်ဝႆႉ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်းၶဝ် ၼုင်ႈဝႆႉ ၵႃႈပူင်း၊ ၵႅတ်းဝႆႉၶူၼ်ႁူဝ်ပွတ်း။ မိူၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ဝႆႉ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆးၶဝ်တႄႉ ၼုင်ႈဝႆႉၶူဝ်းတႆး ဢၼ်ပႃးၵူၼ်ႁူင်ႇယူင်ႉ လႄႈ ၶဵၼ်းႁူဝ်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေမီးထႅင်ႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႊဢွၼ်ႇ ၸဝ်ႈဢူႈၾႃႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် ၵေႃႉပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵေႃႉႁႅၵ်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႊ ဢၼ်တိုၵ်ႉႁႃ လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

ပေႃးလုၵ်ႉဢွၵ်ႇၽႃႈမႃးယဝ်ႉ ၼႂ်းႁွင်ႈႁိူၼ်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ယူႇသဝ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်သင်။ တေမီးထီးဝီး ၼိုင်ႈလုၵ်ႈ။ တီႈၼၼ်ႉ မၼ်းတေၸၢင်ႊတူၺ်း လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်း လိူင်ႈၶႃႈတၢႆၵူၼ်း၊ ၸိူင်းငဝ်း ႁေႃးလီးဝုတ်ႉ၊ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ တေလႆႈတူၺ်း ၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ၼႂ်းဝဵင်းဢွၼ်ႇ ၵတ်းၵတ်း ဢၼ်မၼ်းယူႇသဝ်းဝႆႉၼႆႉ။ ၸိုဝ်ႈဝဵင်းဢွၼ်ႇၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဢႅတ်ႈမႅၼ်ႇတၼ်ႇ/Edmonton ၼႆယဝ်ႉ။ ႁိမ်းၶဵင်ႇပပ်ႉလိၵ်ႈၼၼ်ႉ တေမီးဝႆႉ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊၸဝ်ႈပုတ်ႉထ လႄႈ မေႃႈဢွၼ်ႇ တႃႇပၵ်းတဵၼ်းႁွမ် ၼိူဝ်ထီးဝီး။ ၼႆႉပဵၼ်တီႈမၼ်း ၵိူဝ်းယမ်ၼပ်ႉထိုဝ် ႁႂ်ႈလွတ်ႈပူၼ်ႉ တၢင်းၶီတၢင်းငဝ် လႄႈ တၢင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈ မိူင်းၵူၼ်းၶူင်းၵၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊၸဝ်ႈၼႆႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်လမ် ၼႂ်းထုင်ႉပၢၵ်ႇၼမ်ႉမႄႈၶွင်သေ ၶႅၵ်းဝႆႉ။ တၢင်းႁိုင်မၼ်းၵေႃႈ ၶႂ်ႈမီးမွၵ်ႈ ၈၀၀ ပီႊယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဢၼ် ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉ ဝတ်ႉပဵၼ်ႇၸမ်ႇမႃႇပူဝ်ႇၽိတ်ႉ တူႇသိတ်ႇဝၼရမ်ႊ တီႈမိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး တွၼ်ႈဝႆႉ။ ဝၢႆးသေ ၶမ်ႈၶိုၼ်း ဢၼ်သဵင်ၵွင်ႈပၼ်းယဝ်ႉ လႆႈလူႉသုမ်း ဢႃႇၼႃႇ၊ တၢင်းမၢၵ်ႈမီး၊ ၸဝ်ႈၽူဝ် လႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉ႞သေ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈမိူင်းမၢၼ်ႊ လႆႈပၢႆႈမႃးထိုင်မိူင်းထႆး။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉ တွၼ်ႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႊၸဝ်ႈပုတ်ႉထ တီႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽွင်းယၢမ်း မၼ်းၼၢင်း တေလႆႈပွႆႇပႅတ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢၼ်မၼ်းၵေႃႇတင်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဝူၼ်ႉၸွမ်း လွင်ႈႁဵတ်းၽိတ်းႁဵတ်းၽူၼ်၊ လွင်ႈၶေႉၶဵင်ႇသဵင်ႇတႃႉၵၼ်၊ လွင်ႈဢမ်ႇပဵင်းပေႃးႁၢၼ်ႉၸႂ် မိူဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တႃၼွၼ်းလူႉမႃး ႁိုင်ၼႃႇယဝ်ႉ။ တၢင်းဝူၼ်ႉၸိူဝ်းဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်း တိုၼ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ လွင်ႈၶိုၵ်ႉၶၢႆးယိုင်ႈယႂ်ႇ ဢီႈသင်။ တေႃႉတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းဢမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈၵွႆး။

မၢင်ပွၵ်ႈ ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ သူၼ်မွၵ်ႇ ၼႂ်းဝၢင်းႁေႃသႅၼ်ဝီ တီႈဢၼ်မၼ်းလႆႈၵိူတ်ႇယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ။ သူၼ်မွၵ်ႇ တီႈသႅၼ်ဝီၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်တင်း သူၼ်မွၵ်ႇ တီႈဢႅတ်ႈမႅၼ်ႇတၼ်ႇ ဢၼ်မီးၸဝ်ႈသူၼ်မွၵ်ႇ လူလွမ်လုမ်းလႃးၸွမ်းဝႆႉ။ မွၵ်ႇႁၢင်ႊလီ တီႈဢႅတ်ႈမႅၼ်ႇတၼ်ႇၼႆႉ လႆႈယူႇတႂ်ႈမူၺ် တႃႇသေႇ။ သူၼ်မွၵ်ႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၶဝ် လႆႈလဵၼ်ႈမႃးမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸွမ်းသၽႃႇဝၵွႆး။ တေမီးတူၼ်ႈမၢၵ်ႇမူင်ႈ တင်းၼမ်။ ပေႃးထိုင်လိူၼ်မေႇ ၾူၼ်ဢွၼ်ႇတႄႇတူၵ်းမႃးၼႆ မွၵ်ႇၶမ်းၶဝ်ၵေႃႈ ႁၢင်ႊလီတေႉတေႉ။ ပေႃးၾူၼ်တူၵ်းႁိုင်မႃး တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉၼႆ လိၼ်ၵေႃႈ တေယမ်းပူဝ်ႉပူဝ်ႉပႃႉပႃႉသေ တေလႆႈႁၼ်ပႃး တိူၵ်ႇလိူၼ် ၸွမ်းတၢင်းပႆ ၼႂ်းသူၼ်မွၵ်ႇၼၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ယၢမ်ႈၵူဝ်တိူၵ်ႇလိူၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ လီဢၢမ်းၼႃႇ။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၼႆႉ ဢီႈသင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလွၵ်ႇႁႂ်ႈမၼ်း ၵူဝ်လႆႈယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈၽွင်း လႆႈပၢႆႈမႃးထိုင်ၶွပ်ႇၼမ်ႉလႅၼ်လိၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ဢမ်ႇၵူဝ်ဢမ်ႇႁႄသင်။ မၼ်းဝူၼ်ႉဝႃႈ တိုၼ်းမီးၵူၼ်းတေၸွႆႈမၼ်း ၵူႊမိူဝ်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးၵေႈလိတ်ႈလႆႈ ၵူႊလွင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝူၼ်ႉထိုင် လွင်ႈၵူဝ်လွင်ႈႁႄ မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉႁေ ၶိုၼ်းၶုၵ်းၸႂ်လႆႈမႃး လွင်ႈဢၼ်ပီႈဢၢႆႈၶႅၼ်ႈတွင်ႉ ဢၼ်မၼ်းၸမ်ၸႂ်ၼႃႇၼၼ်ႉ ႁွပ်ႇဢဝ် ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း တၢင်ႇၼိူဝ်ႁူဝ်မႃႇမၼ်း ၼင်ႇႁိုဝ် တေလွတ်ႈ တိူၵ်ႇလိူၼ် လႅင်လႅင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၶီႇၼိူဝ်ႁူဝ်မႃႇ ပီႈဢၢႆႈ ဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈပီႈလုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်း ၵေႃႉ႞သေ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၼႆႉ ယင်းပိတ်းဢဝ်လႆႈ မၢၵ်ႇၸင်ႊ ၼိူဝ်တူၼ်ႈၵွၼ်ႇ။ ၼႆႉပဵၼ် လၢႆးတၢင်းဢၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တီႈမိူင်းတႆး တူၺ်းထိုင်လုမ်းလႃးၵၼ်ယဝ်ႉ။ သင်တွင်ႉမႆႈၵေႃႈ မီးမၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇ လိူင်ႇၼႃႇ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လူဝ်ႇၶိုတ်းလူဝ်ႇထိုင် တီႈမၢၵ်ႇမီးၼၼ်ႉၵွႆး။ 

မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ဢမ်ႇမီးသင်ယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁေႃၶမ်းလူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၾႆးမႆႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈပီႈလုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႂႃႇမီးလႂ်မူတ်းယဝ်ႉလႃႇ။ တၢႆမူတ်းယဝ်ႉႁိုဝ်။ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢႆႈၵႂႃႇပႅတ်ႇၸဵင်ႇသီႇၼႃႈမိူင်းယဝ်ႉႁိုဝ်။ ၵၢမ်ႇၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လၢမ်းႁူႉထႃႈ ဢမ်ႇလႆႈလူင်။ 

မိူဝ်ႈလဵဝ် မႃးတူၺ်းၵၢမ်ႇဢွၼ်ႇ ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉ႞ၵွႆးလႃႈ။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၶိုၼ်းၶႆႊၼႄလႆႈ လွင်ႈၸူဝ်ႈပၢၼ် ၼၢင်းယိင်း ၵေႃႉ႞။ ဢမ်ႇပေႃးလူဝ်ႇၶႆႊၼမ်။ ၼၢင်းယိင်း ၼႂ်းၶိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီၶဝ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁႃတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းလီငၢမ်းသေ ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈၵိူတ်ႇလၢင်း။ ပေႃးၶဝ်သဵင်ႈတၢႆ ၵူၼ်းၼႂ်းဝဵင်း ၵူၼ်းတၢင်းမၢၼ်ႈ တေမႃးမႃႇသႃႇၶဝ်၊ တေမႃးပၢႆႈႁူဝ်ၶဝ်။ ၼႆႉၵွႆး။ 

မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁဵတ်းႁိုဝ်လႄႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၵေႃႉလဵဝ် မႃးၶမ်ယူႇဝႆႉ တီႈဝဵင်းၵတ်းၵတ်းဢွၼ်ႇ တၢင်းပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ။ လုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၼႃႈၵၢၼ် ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၼၢင်းယိင်းၵေႃႈ သုၵ်ႉသူၼ်ၼမ်လိူဝ်ၵဝ်ႇမႃး။ ဢမ်ႇမိူၼ် မိူဝ်ႈပၢၼ်မႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ 

ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၵႆႉဝူၼ်ႉထိုင် မႄႈမၼ်း။ တင်းၸူဝ်ႈတင်းၸၢတ်ႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႆႈၶတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်မႃး ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇမိူၼ် ၸူဝ်ႈပၢၼ်မႄႈမၼ်း ၵေႃႉပဵၼ်မေးၼွႆႉဢွၼ်ႇ ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃ ၸွၵ်ႉၸဵင်ႇ လုမ်ႈၾႃႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လိူၵ်ႈႁဵတ်း ၵၢၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇ၊ မီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသင်ၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈဢွင်ႇပေႉၶၢမ်ႈပူၼ်ႉၵႂႃႇလႆႈ။ ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈပေႃးၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈ လုမ်ႈၾႃႉ။ မႄႈမၼ်းတင်း ပိၼ်ႈၽူၼ်ၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း။ မိူဝ်ႈမႄႈမၼ်းၵေႃႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ယင်းဢမ်ႇမေႃႁႃ ၸိုဝ်ႈမၢၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းၽႅၼ်ႇတီႈ။ 

ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းႁိုင်မွၵ်ႈၼိုင်ႈပၢၵ်ႇပီႊယဝ်ႉ။ တင်းမၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်ၵေႃႈ ၶၼ်ႈၵႆၵၼ် ပၢင်ႇလၢႆႇလူင် လၢႆလုၵ်ႈ၊ လိုမ်လိၼ်လူင်လၢႆမိူင်းယဝ်ႉသေတႃႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လပ်းတႃယူႇၼႂ်းလပ်းသိင်ႇ ၼႂ်းႁွင်ႈႁိူၼ်းဢွၼ်ႇမၼ်းသေ ဝူၼ်ႉႁၼ်ၶိုၼ်းလႆႈ တီႈယူႇတီႈသဝ်းမႄႈမၼ်း ၵမ်းလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ထုင်ႉၼမ်ႉယၢဝ် သၼ်လွႆတႆး ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်မီးဝႆႉၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ထုင်ႉလွႆမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် ၼႂ်းတွၼ်ႈလိၼ် ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဢေးသျႃး ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ 

ထုင်ႉယၢဝ်ၼႆႉ ၼမ်ႉလိူင်ႇ။ ၵႄႈၵၢင်ၵေႃမႆႉၵူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးမၢၼ်ႈၵူၼ်း ပဵၼ်ယွမ်ႇပဵၼ်ယႅမ်ႇ။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ယၢမ်ႈၵႂႃႇလႄႇ မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉသေတႃႉ တိုၵ်ႉတွင်းဝႆႉယူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼိုင်ႈမၢၼ်ႈၼႆႉ မီးၵၢၼ်မေႃတိၼ်မေႃမိုဝ်း ၼိုင်ႈမဵဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၼိုင်ႈမဵဝ်း ဢၼ်ၶဝ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလိူဝ် တၢင်ႇမၢၼ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ မၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ယူႇ ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း။ မၢၼ်ႈဢၼ်ယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မိူင်းယေႃ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈသုတ်း ပႃႇယိူဝ်ႈၶဵဝ်လူင် ဢၼ်လဵင်ႉဝူဝ်းလဵင်ႉၵႂၢႆး။ 

ၸိုဝ်ႈမႄႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၶဝ် ပဵၼ် ၼၢင်းၶမ်းသႅင်။ ယူႇသဝ်းတီႈမိူင်းယေႃ တေႃႇထိုင်ပီႊၶရိတ်ႈ ၁၈၉၀ မိူဝ်ႈမၼ်းလႆႈဢႃႇယု သိပ်းႁႃႈ။ မၼ်းႁူႉၸၵ်း တူၼ်ႈမႆႉၵူႊတူၼ်ႈ၊ လင်ႁိူၼ်းၵူႊလင် ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈမၢၼ်ႈ။ ပေႃးၵၢင်ၼႂ်မႃး တူၺ်းၶၢမ်ႈပႃႇယိူဝ်ႈၶဵဝ်လူင်သေ မုင်ႈႁၼ် ၵၢင်ဝၼ်း ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတၢင်း လွႆၸၢၵ်ႈပုၼ်ႉ။ လွႆၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွႆမၢၵ်ႇႁိၼ်ထုၼ်လူင်။ လုၵ်ႉတီႈမိူင်းယေႃ တေၵႆယူႇမွၵ်ႈ သွင်လၵ်းပၢႆၶိုင်ႈ။ 

တီႈတိၼ်လွႆၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ တေမီးမၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇၶဝ် လႄႈ ၵူၼ်းလွႆၶဝ် ယူႇသဝ်း။ ၵူၼ်းလွႆၶဝ်ၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈၼဵင်ႈ တင်း တူၼ်ႈယႃႈ။ ၵူၼ်းလွႆၶဝ်ၼၼ်ႉ ပိတ်းဢဝ်မႂ်ႊၼဵင်ႈသေ လေႃး သႂ်ႇၼႂ်းၽၵ်းသူမ်ႈၵွၼ်ႇ။ ၸႂ်ႉၽၢင်သေ ၶုတ်ႇဢဝ်ၶိတ်ႇဢဝ်ယႃႈၽိၼ်ႇ တီႈမၢၵ်ႇယၢင်မၼ်း၊ ဢဝ်ယၢင်မၼ်း ၶိုၼ်းမႃးႁဵတ်းပဵၼ်ၵွၼ်ႈ။ ၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇၶဝ် ဢဝ်ၵွၼ်ႈယႃႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးၶၢႆတီႈၵၢတ်ႇမိူင်းယေႃ။ ၼိုင်ႈၸွႆႉၼႆႉ လႆႈၶၢႆ ပႅတ်ႇပျႃးတေႃႇၼိုင်ႈၶၼ်။ ၵူၼ်းမၢၼ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ တေသိုဝ်ႉဢဝ် ဢိတ်းဢွတ်း တႃႇၸႂ်ႉပဵၼ်ယႃၵွႆး။ သင်ဝႃႈ ပဵၼ်ယႃႈၽိၼ်ႇ ဢၼ်ၶႅမ်ႉ ပေႃးၼႆၸိုင် ၵူၼ်းၵႃႉၶဝ် ပူၵ်ႉပူၵ်ႉႁေႃႇႁေႃႇ တၢင်ႇၼိူဝ်မႃႉလႃးသေ ၵႂႃႇၶၢႆထိုင် မိူင်းၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်းပုၼ်ႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ 

ပေႃးပူၼ်ႉလွႆၸၢၵ်ႈၵႂႃႇၵႆထႅင်ႈၼႆၸိုင် တေလႆႈႁၼ် မႄႈၼမ်ႉၶူင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းႁွင်ႇ လႆလူင်းမႃးတၢင်းၸၢၼ်း။ လတ်းၽၢၼ်ႇ ၵႄႈလွႆႁိၼ် ၵၢင်ထိူၼ်ႇလူင်မႃးသေ တတ်းၽႃႇမိူင်းတႆး ပဵၼ်သွင်တွၼ်ႈ။ ႁူဝ်ၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉ တႄႇမႃး တီႈလွႆႁိမဝၼ်ႇတႃႇ ၼႂ်းမိူင်းၽၢင် (တီႉပႅတ်ႉ) သေ လႆၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူး ပၢင်ႇလၢႆႇ ဢႅတ်ႇတမႅၼ်ႇ။ ၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉ ၸႅဝ်ႈၼႃႇလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊၸႂ်ႉႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးၶဝ် ၵႂႃႇမႃးလႆႈၼႂ်းမၼ်း။ တီႈဢၼ် ၼမ်ႉဢမ်ႇပေႃးၸႅဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၸၢင်ႊဢဝ်ပႄးၶၢမ်ႈၵႂႃႇၶၢမ်ႈမႃးယူႇ။ ၼၢင်းၶမ်းသႅင် ယၢမ်ႈငိၼ်းဝႃႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၶူင်းၼၼ်ႉ မီးဝႃႉပၢတ်ႇႁူဝ် ၸိူဝ်းဢၼ်လီၵူဝ်လီၽၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေ ၵူၼ်းၶိူဝ်းဝႃႉ သမ်ႉမီးထႅင်ႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်း လီႉသေႃး၊ ၶၢင်၊ ဢီႇၵေႃႈ လႄႈ မူးသိူဝ်းၶဝ်။ ႁိမ်းႁွမ်းမိူင်းယေႃၼႆႉ လွႆမၢင်ၸိူဝ်း သုင်ထိုင် ၉,၀၀၀ ထတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၼိူဝ်လွႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေၽုၵ်ႇလႆႈ ၼဵင်ႈ၊ တေႁဵတ်းလႆႈႁႆႊ။ ၼႂ်းထုင်ႉမိူင်း ၼၢင်းၶမ်းသႅင်ၶဝ် ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ တီႈဢေႇသုတ်း မီးၵူၼ်းၶိူဝ်း သၢဝ်းပၢႆ ယူႇသဝ်းၸွမ်းၵၼ်ယဝ်ႉ။ 

ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်း ၼၢင်းၶမ်းသႅင်ၶဝ်တႄႉ ယူႇသဝ်းဝႆႉ တီႈတူင်ႈတီႈပဵင်း ၵႄႈၵၢင်သၼ်လွႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ တီႈယူႇတီႈသဝ်း ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ။ ႁဵတ်းႁႃၵိၼ် ၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈ မၢၼ်ႈၽႂ်သူၼ်မၼ်း။ ၼႂ်းၵူၼ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ ၼမ်လိူဝ်တၢင်ႇၶိူဝ်း။

မိူင်းယေႃ ၼၢင်းၶမ်းသႅင်ၶဝ်ၼႆႉ မီးလင်ႁိူၼ်းတိၼ်သုင် ၵင်ႈၽႃလၢႆး မုင်းၶႃး ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇလင်။ ၵူႊႁိူၼ်းၵူႊယေး တီႈတႂ်ႈလၢင်ႈၶဝ်  မီးယွင်ၶဝ်ႈယေးၶဝ်ႈ။ ၼႃးၼႆၵေႃႈ မီးဝႆႉၼွၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၸမ်ၸမ်ဢွၼ်ႇၵွႆး။  မီးသူၼ်ၽၵ်းဢွၼ်ႇ တီႈၵူႊႁိူၼ်း။ ၽုၵ်ႇဝႆႉ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ ၽၵ်းမီႇ လႄႈ ၽၵ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း။ ၼိူဝ်ႉ လႄႈ ပႃတႄႉ သိုဝ်ႉဢဝ် တီႈၵၢတ်ႇႁႃႈဝၼ်း။ 

ၵူၼ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူဝ်းယမ် ပုတ်ႉထ ၵူႊၵေႃႉ။ ၵၢင်ၼႂ်မိူင်းလႅင်းမႃး ဝႆႈသႃ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃး ၽီၸဝ်ႈမၢၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်း။ ပေႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ၸုင်ၵႂၢႆးသေ ၵႂႃႇၼႂ်းႁႆႊၼႂ်းၼႃး။ ၵူၼ်းၸၢႆးၵူၼ်းယိင်း ႁူမ်ႈၵၼ် ၸုင်ၵႂၢႆး ထိူၼ်ႇထႆႁႆႊၼႃး တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ။ 

ၼႃႈၵၢၼ် ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃးၶဝ်ၼႆႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်း ၶၢဝ်းလႂ်ၶၢဝ်းၼၼ်ႉ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉ မွၵ်ႈလိူၼ်ၸူႇလၢႆႇၼႆ တႄႇၽုၵ်ႇတႄႇသွမ်ႈ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၵတ်း ၾႃႉပၢင်ႇသႂ် မွၵ်ႈလိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼႆ ပၢတ်ႇၶဝ်ႈ။ ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵူင်းပၼ်ႇၼမ်ႉ လႄႈ မႆႉၵူင် တႃႇတေႃႉသူင်ႇၼမ်ႉ ထိုင်ၼႂ်းၼႃး။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေႁေႉလႅတ်ႇလႆႈၼၼ်ႉ ၶဝ်သႂ်ႇၶဵၼ်းႁူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၵုပ်းၵၢပ်ႇ။ ၶူဝ်းၼုင်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၽႃႈၽႅၼ်ႇမၼ်ႈ ဢၼ်တေႃးဢဝ်တီႈႁိူၼ်းၽႂ်ႁိူၼ်းမၼ်း ႁႂ်ႈထုၵ်ႇလႅပ်ႈၵၼ်တင်း ၼႃႈၵၢၼ် ၼႂ်းမၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ်။ ၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ် ၼုင်ႈၵူၼ်ႁူင်ႇယူင်ႉ၊ သိူဝ်ႈတႄႉ တေၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ် သိူဝ်ႈၶႄႇ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးၶေႃးသေ သႂ်ႇမၢၵ်ႇတုမ်ႇၽႅၼ်ႇဝႆႉ တီႈၼႂ်းၵၢင်မၼ်း။ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်တႄႉ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶႅၼ်ပွတ်း ဢၼ်သႂ်ႇမၢၵ်ႇတုမ်ႇ ႁိမ်းၶၢင်ႈမၼ်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၼုင်ႈသိၼ်ႈ သီၵူႊမဵဝ်းမဵဝ်း ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ တေႃႇထိုင်တႃတိၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးၶဝ်ႈၼႂ်းၼႃးတႄႉ လႆႈဝူတ်ႈသိၼ်ႈဝူတ်ႈၵူၼ် ပေႃးပူၼ်ႉႁူဝ်ၶဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းၶႆႊဢႃႈပုမ်ႇ ၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃၶဝ် လၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ၼၢင်းၶမ်းသႅင်ၶဝ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶုၼ်လူး၊ ၶုၼ်လၢႆး သွင်ပီႈၼွင်ႉသေ ၵိူတ်ႇၽႄႈပဵၼ်မႃးၼႆယဝ်ႉ။ သွင်ပီႈၼွင်ႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၾႃႉ ၵၢႆႇသႃးလဵၵ်းသႃးၶၢင်သေ လူင်းမႃးမိူင်းၵူၼ်း ဝႃႈၼႆ။ ၵူၼ်းၶႆႊဢႃႈပုမ်ႇ ၵေႃႉ႞တင်းၵေႃႉ႞ၵေႃႈ လၢတ်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ၅,၀၀၀ ပီႊၼၼ်ႉ ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႊၶဝ် လုၵ်ႉတၢင်းလွႆလူင် မွင်ႇၵူဝ်းလီႇယႃႇသေ လူင်းမႃးဝႃႈၼႆ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ သႃႇၼိူဝ်ႉၶဝ်ၸင်ႇ ၶၢဝ်လိူင်ဝႆႉမိူၼ်ၶမ်း။ တၢင်းသုင်ၵေႃႈ သုင်လိူဝ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ယူႇသဝ်းၸွမ်းၼိူဝ်လွႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။  

မႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၶဝ် ယၢမ်ႈႁူႉမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်း ၼိူဝ်ႁူဝ်ႁူၺ်ႈႁၢဝ်းလွႆဢွၼ်ႇ ၸိူင်ႉပိူၼ်ႈ။ ၶဝ်ယၢမ်ႈမီးပိုၼ်းၶိုၵ်ႉၶၢႆး၊ ၾိင်ႈထုင်းယဵၼ်ႇငႄႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသုင်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

တီႈဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ ဢၼ်မီးယူႇ ၼႂ်းထုင်ႉယေႃၵူႊတီႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမုၼ်ၶဝ် ၵဵပ်းသိမ်းဝႆႉ ပပ်ႉပိုၼ်းလိၵ်ႈလူင်သေ ၶိုၼ်းၶူၼ်ႉၶႆႊၼႄ လွင်ႈၸဝ်ႈလွင်ႈၶုၼ် မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇၶဝ်။

မေႃလိၵ်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တႆးၸိူဝ်း ယူႇတီႈမွင်ႇၵူဝ်းလီႇယႃႇ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ၺႃးၸဝ်ႈဝွင်ႉၶႄႇၶဝ် ၵူႊသိုပ်ႇၵူႊပၢၼ် လိုပ်ႈလူင်းမႃး တၢင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းတိၵ်းတိၵ်း တေႃႇပေႃးထိုင်ယုၼ်ၼၢၼ်။ ယုၼ်ယၢၼ်ၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ မိူင်းမွၵ်ႇၵုမ်ႈတူင်ႇၸၢၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီႊၶရိတ်ႈ ၆၂၉ ၼၼ်ႉ ၵေႃႇတင်ႈမိူင်းႁေႃၶမ်း တီႈၼၼ်ႉ ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၼၢၼ်ၸဝ်ႈ ပွင်ႇဝႃႈ “ၸဝ်ႈတူင်ႇၸၢၼ်း” ၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်ႈမီးလိၵ်ႈလၢႆး ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ လွင်ႈၶုၼ်ၼၢၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇႁၢင်ႈဢွၵ်ႇႁေႃ မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်ၶဝ် ယိပ်းၶိူင်ႈၶူဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဝီးလႂ် ၸွင်ႈလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸွမ်းၽၢႆႇလင်မၼ်း ပဵၼ်ၽုင်ပဵၼ်ၵႄ။ ၶုၼ်ၼၢၼ်ၸဝ်ႈၶဝ် တႄႇတင်ႈဝဵင်း တႃႇလီႇၾူး တီႈၽင်ႇၼွင်ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈလူင် လုၵ်ႈ႞။  

တီႈဢၼ်မီးၵႃႊၶၼ် ယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး တီႈဢၼ် တူင်ႈၼႃးၵႂၢင်ႈလူင်သေ လွႆၶဝ်လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး လၢႆပၢၵ်ႇပီႊ ၼၢင်းၶမ်းသႅင် ၶဝ်တိုၵ်ႉတူၵ်ႇလၢတ်ႈၵၼ်ဝႃႈ တႃႇလီႇၾူး ပဵၼ်ဝဵင်းၶႅမ်းလွတ်ႈ/Camelot ၶဝ်၊ တူင်ႈၼႃး သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး ပဵၼ် သျၢင်းရီႇလႃႇ/ Shangri-La ၶဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၢၼ်ၸဝ်ႈ ႁၢမ်ႉၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶုၼ်တႆး ၵမ်ႈၽွင်ႈ ပႃးၸုမ်ႈမိူင်း ႁႃႈဢၼ်သေ ပူၼ်ႉဢွၵ်ႇမႃး သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး။ မႃးႁွတ်ႈထိုင် သၼ်လွႆလူင် တၢင်းၸၢၼ်းသုတ်း တီႈလႅၼ်လိၼ်သုတ်းတိူၵ်ႈၼၼ်ႉ။ ပေႃးပူၼ်ႉလႅၼ်လိၼ်ၼၼ်ႉၸိုင် လႆႈလိၼ်မၢၵ်ႈမွၼ်းမီးၶွၼ်ႇ ၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈယူႇ မွၵ်ႈ ၆၂,၅၀၀ လွၵ်းလၵ်း။ သၼ်လွႆတီႈထုင်ႉၼၼ်ႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် လူင်းတႅမ်ႇၵႂႃႇတၢင်းၸၢၼ်း။ ၼႂ်းၵႄႈလွႆသုင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေမီးပၢင်ႇပဵင်းၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈ ဢၼ်မီးၽုၼ်ႇမီးငႂ်ႈ။ တၢင်းသုင်ၼိူဝ်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ ၽတ်ႉၽဵင်ႈၼၼ်ႉ တေမီးမွၵ်ႈ ၃,၀၀၀ ထတ်းလႄႈ ၾိင်ႈၾႃႉၵေႃႈ သၢင်ႇထုၵ်ႇဝႆႉ။ လႆႈသွၼ်ႈယူႇတႂ်ႈႁူမ်ႈငဝ်းလွႆၶဝ်၊ လႆႈၵိၼ်လႆႈၸႂ်ႉ ၼမ်ႉသူတ်ႇသႂ်လီငၢမ်း။ ထုင်ႉပၢင်ႇပဵင်း ၼိုင်ႈတီႈ တေမီးၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၼိုင်ႈၵေႃႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ဢဝ်တႆးၸိူဝ်းၶၢႆႉမႃးႁႃတီႈယူႇမႂ်ႇၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်ႈ မိူင်းထႅင်ႈလုၵ်ႈ႞။

ဝၢႆးသေ လုၵ်ႈသိုၵ်း ၵုပ်ႉလၢႆးၶၢၼ်းၶဝ် တိုၵ်းယႃႉ ဝဵင်းတႃႇလီႇၾူး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ ၇ ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ပီႊၶရိတ်ႈ ၁၂၅၃ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်သိုပ်ႇလူင်းမႃးတၢင်းၸၢၼ်းလႆႈ တႃႇၶၢဝ်းပွတ်းၵွႆး။ မိူင်းႁေႃၶမ်းတႆး တီႈသွင်ၵေႃႈ လွတ်ႈၽေးလီငၢမ်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွႆလူင်ၶၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူင်းၼႆႉ ၶႅၼ်းယိုင်ႈယႂ်ႇလိူဝ် မိူင်းၵမ်းတီႈၼိုင်ႈ။ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈၶဝ် ႁူမ်ႇငမ်းထိုင်လႆႈ တၢင်းတူၵ်း ထိုင်ထုင်ႉဢႃႇသမ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး၊ တၢင်းၸၢၼ်း ထိုင်ၵဵင်းမႂ်ႇ မိူင်းထႆး။ တၢင်းႁွင်ႇ ထိုင်သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး။ တၢင်းၸၢၼ်း ထိုင်သူပ်းၵဵဝ် မိူင်းမၢၼ်ႊ လႄႈ ဢၢဝ်ႇမုတ်ႉတမ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ သိုပ်ႇၽႄႈတိူၼ်းၵႂႃႇတေႃႇထိုင် မိူင်းထႆး၊ မိူင်းလၢဝ်း လႄႈ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ၶၢႆႉဢွၵ်ႇၵႂႃႇၵႆၵႆၼၼ်ႉ မီးပိူင်ၾၢင်ႁင်းၶေႃသေတႃႉ ၶိုၼ်းဝၢႆႇတူၺ်း ၽၢႆႇၼွင်ႈၽၢႆႇလင်ၶိုၼ်းသေ ႁိၵ်ႈႁွင်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိုတ်းဝႆႉ ၼိူဝ်သၼ်လွႆၼၼ်ႉဝႃႈ “တႆးလူင်” ၼႆယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေႁူမ်ႈၵၼ် ၵုမ်းၵမ်လႆႈ မိူင်းယႂ်ႇမိူင်းလူင်ၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ် ၸႂ်ႉတၢင်းဢၼ် ၽွင်းငမ်း ထုင်ႉမႄႈၼမ်ႉ ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း။ ထုင်ႉမႄႈၼမ်ႉ ၼိုင်ႈတီႈ မီးၸဝ်ႈၾႃႉ ၼိုင်ႈၵေႃႉ ဢၼ် ၶုၼ်သိုင်ႇၽွင်းမိူင်းၶဝ် မီးၶႅပ်ႇၶၢင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် တႅင်ႇတင်ႈ ၵိၼ်မိူင်း ဢၼ်ႁွင်ႉၸွမ်းၵႂၢမ်းမၢၼ်ႊဝႃႈ မျူဝ်ႉၸႃးၼၼ်ႉ တႃႇတေၽွင်းငမ်းသေ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇပၼ် တီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႉ။ ၽၢႆႇတႂ်ႈမျူဝ်ႉၸႃးၶဝ်တႄႉ မီးဢိူင်ႇ။ ၼႂ်းဢိူင်ႇသမ်ႉ တေမီးထႅင်ႈလၢႆလၢႆမၢၼ်ႈ။ မီးပူႇၵၢင်ႉ ပူႇၵႄႇ ပူႇမိူင်း ပူႇႁဵင် ၶဝ် ၽွင်းငမ်းဝႆႉ။

 ပၵ်းပိူင်ၽွင်းငမ်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃ ၼႂ်းမိူင်း။ ပၼ်ႁႃဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းတႅၵ်ႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတၢင်းၼွၵ်ႈမႃးၵွႆး။ ၶုၼ်တႆးၶဝ် ၺႃး မိူင်းၶႄႇ လႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႊ ၸိူဝ်းမီးၸမ်ၵၼ်တင်း မိူင်းတႆးၼၼ်ႉ မိပ်ႇႁွမ်ႈမႃး ၵူႊသိုပ်ႇၵူႊပၢၼ်။ ပၢင်တိုၵ်း၊ ပၢင်သိုၵ်းလူင် ဢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး ပၢၼ်႞ယဝ်ႉ ပၢၼ်႞။ ဝၢႆးလင် ပီႊၶရိတ်ႈ ၁၅၅၄ ယဝ်ႉ မိူင်းတႆးၵေႃႈ လူႉလႅဝ်ယဝ်ႉ။ ၶုၼ်တႆး ၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်းၼႆႉ တူၵ်းႁၢင်ႈတူၵ်းႁေႃယဝ်ႉ ၸၢမ်ႇပူႈၼွၼ်းၽႄးၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီႊၶရိတ်ႈ ၁၆၀၄။ 

ဝၢႆးသေ ဢမ်ႇမီးမိူင်းတႆးသဝ်းၶေႃယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် တင်းၼမ်တင်းလၢႆ ၸိူဝ်းၵိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ လႆႈၼွမ်းပၼ်ၶွၼ်ႇ တီႈၶုၼ်မၢၼ်ႊ ၵေႃႉယူႇသဝ်း ၼႂ်းဝဵင်းသီလႅင် တီႈမိူင်းမၢၼ်ႊပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းဝႆႉ တီႈထုင်ပၢင်ႇၵႂၢင်ႈလူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မၢၼ်ႊၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈတၢင်းမိူင်းၽၢင် (တီႉပႅတ်ႉ) လူင်းမႃး။ ၶဝ်တင်းၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ မီးယူႇၽွင်ႈ။ ၵႂၢမ်းၵူၼ်းၶိူဝ်းသွင်ၶိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇပွင်ႇၵၼ်။ ပိုၼ်း လႄႈ ၾိင်ႈထုင်းယဵၼ်ႇငႄႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ တေႃႈၸၢဝ်းၵိူဝ်းယမ်ၼႆၵေႃႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်။ ၾိင်ႈတိုဝ်းၵမ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ၼၼ်ႉ မၢႆမီႈမၼ်း ၼမ်လိူဝ်ဢိတ်း႞။

ၸဝ်ႈၾႃႉတႆး လႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇ တီႈၶုၼ်မၢၼ်ႊသေတႃႉ ၶုၼ်မၢၼ်ႊၶဝ် ဢမ်ႇႁူမ်ႇငမ်းလႆႈ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၸိူဝ်းယူႇဝႆႉ ၼိူဝ်ထုင်ႉမိူင်းသၼ်လွႆသေ လွမ်ႉႁွပ်ႈ ထုင်ႉပၢင်ႇပဵင်းလူင်ၼၼ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၵေႃႈ သိုပ်ႇၽွင်းငမ်း မိူင်းၶဝ် ဢၼ်မီးၼႂ်းထုင်ႉမႄႈၼမ်ႉၽႂ်မၼ်း။ 

လွင်ႈၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ႁဵတ်းၶုၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ဢမ်ႇလႅၵ်ႈဢမ်ႇလၢႆႈသင် ႁိုင်ႁီးမႃး ပဵၼ်လၢႆပၢၵ်ႇပီႊမိူင်းသေ ထိုင်မႃးပၢၼ် မႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၶဝ် ၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းၶဝ်ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ မီးၸဝ်ႈၾႃႉၵေႃႉ႞ ၼင်ႈယူႇၼိူဝ်ပလၢင်ႇႁူင်းသႅင်။ တီႈထုင်ႉမိူင်းယေႃတႄႉ မီးမျူဝ်ႉၸႃးၵေႃႉ႞ လူလွမ်ၽွင်းငမ်းဝႆႉ။ မျူဝ်ႉၸႃးၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶိင်း ၼၢင်းၶမ်းသႅင်ၶဝ် ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ႁိူၼ်းမၼ်းၼႆႉ ယႂ်ႇလိူဝ်ၶႅမ်ႉလိူဝ် ႁိူၼ်းၵူၼ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢိတ်း႞။ မီးဢွင်ႈတီႈတႃႇၵူၼ်းၼမ် တေတုမ်ႁူဝ်၊ တႃႇႁပ်ႉၶႅၵ်ႇလႆႈ။

ၶိင်းၼၢင်းၶမ်းသႅင်ၶဝ်ၼႆႉ ၽွင်းငမ်းလႆႈ ထုင်ႉယေႃ လီလီငၢမ်းငၢမ်း။ ၼိုင်ႈပီႊလႂ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ပေႃးထိုင် လိူၼ်ၸုၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၸူႇလၢႆႇ (ၶႂ်ႈဝႃႈ လိူၼ်ၸဵတ်း) မျူဝ်ႉၸႃးမိူင်းယေႃ ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ တႅပ်းတတ်းပၼ် တၢင်းၼမ်ၶွၼ်ႇ တေသႂ်ႇၸွမ်း လွင်ႈမၢၵ်ႈမီး ၼႃႈႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်း။ တၢင်းၼမ်ၶွၼ်ႇၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ် မၢၵ်ႇတဝ်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉ ပီႊၼၼ်ႉ လႆႈၵႃႊႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၼႃႈႁိူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၶႅၼ်းၸႂ်လႄႈသင်၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈမီးလၢၼ် တူၺ်းထိုင်လႄႈသင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လူတ်းပၼ်ယွမ်းပၼ်ယူႇ။ တႃႇၵဵပ်းၶွၼ်ႇ တီႈၵူႊႁိူၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပူႇႁဵင် လႄႈ ၵၢင်ႉၵႄႇၶဝ် ၸတ်းၵၢၼ်။ ၼႂ်းၵႃႊၶွၼ်ႇ ဢၼ်ၵဵပ်းလႆႈမႃးၼၼ်ႉ လႆႈဝဵၼ်ႉဝႆႉ သိပ်းပုၼ်ႈၼိုင်ႈပုၼ်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မိူၼ်ၼင်ႇ မူၼ်ႉမႄး ႁိူၼ်းယေး လႄႈ ၵၢတ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ 

ၶွၼ်ႇဢၼ်ၵိုတ်းယူႇ ၵဝ်ႈပုၼ်ႈၼႂ်းသိပ်းပုၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈသူင်ႇထိုင်ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ။ ၼိုင်ႈပီႊလႂ် သွင်ပွၵ်ႈ ၶိင်းၼၢင်းၶမ်းသႅင်ၶဝ် လႆႈတၢင်တူဝ် ၵူၼ်းမၢၼ်ႈ ၵႂႃႇထိုင်ႁေႃၶမ်းသေ ၵၼ်ႇတေႃးၸဝ်ႈၾႃႉ။ ထုင်းဢၼ်ၼႆႉ မီးမႃးလၢႆသိုပ်ႇလၢႆပၢၼ် ႁိုင်မွၵ်ႈ ၼိုင်ႈႁဵင်ပီႊယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီ မီးသီႇသိပ်းၵဝ်ႈဝဵင်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးသတ်ႉၸႃႇတေႃႇၸဝ်ႈၾႃႉ၊ သႂ်ႇၶွၼ်ႇပၼ်ထိုင် ၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၵေႃႈ ၶိုၼ်းလူႇတၢၼ်း တီႈဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ၊ ပူၵ်းပွင်ပၼ် ႁူင်းႁဵၼ်း လႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁေႉၵင်ႈပၼ် ၵူၼ်းမၢၼ်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၽူႈလၵ်ႉၵူၼ်းၸူၼ် လႄႈ ၶဵၼ်တၢင်းၼွၵ်ႈ တေဢမ်ႇမႃးၵဝ်းယုင်ႈလႆႈ။ 

ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၼႆႉ မီးဢူမုၼ်ၽုင်းငဝ်း ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ၶဝ်တိုၼ်းလႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ မျူဝ်ႉၸႃး၊ ႁဵင်၊ ၵၢင်ႉ၊ ၵႄႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈမၼ်း ၼင်ႇႁိုဝ် တေသိုပ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈလႆႈ။ တၼ်းႁဵင်း ၸဝ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်ၼွင်ႉပုတ်ႈပီႈ လုၵ်ႈတႅၼ်းဢူႈ ၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတဵမ်တီႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ မၼ်းပဵၼ် ငိူၼ်ႈၸဝ်ႈၶိူဝ်းၶုၼ်လႄႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၵေႃႈ မီးသေမဝ်ႇၵႃး ၸႂ်ႉလၢႆးလိင်ႉလႄႈသင်၊ ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းလႄႈသင် ႁိမ်ဢဝ်တၼ်းႁဵင်းၸဝ်ႈၾႃႉၵေႃႈ မီးယဝ်ႉ။ သင်ၽူႈလႂ်ၽႂ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၼႆ မၼ်းမီးသုၼ်ႇတႅင်ႇတင်ႈ ၵႅမ်မိူင်း ၵေႃႉတေပုတ်ႈတႅၼ်းမၼ်းသေ ပူၵ်းတင်ႈၶိူဝ်းၸဝ်ႈၶိူဝ်းၶုၼ်မႂ်ႇမႂ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ  သင်ဝႃႈ ၶုၼ်သိုင်ႇၽွင်းမိူင်းၶဝ် ဢိၵ်ႇပႃး မျူဝ်ႉၸႃး ၸိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈၶဝ် ဢမ်ႇၽွမ်ႉ ပေႃးၼႆၸိုင် မၢင်ပွၵ်ႈ ႁိမ်ဢဝ်ႁၢင်ႈဢဝ်ႁေႃၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉလႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ 

ၶုၼ်ၶဝ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမီးဢူၺ်းလီၵၼ်၊ လၢႆးဢၼ်ၵွင်ႉၼွင်ႇၵၼ်လႆႈ လီၼႃႇၸမ်း ပဵၼ်လၢႆးဢၼ် ဢဝ်လုၵ်ႈပၼ်လၢင်းၵၼ် ႁႂ်ႈၵူပ်ႉၵူႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းသႅၼ်ဝီႁွင်ႇၵေႃႉ ဢၼ်ၶိင်းၼၢင်းၶမ်းသႅင်ၶဝ် လႆႈၵႂႃႇဝၢင်ႇၵွမ်းဝႆႈယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁူႉလၢႆးၼႆႉလီလီ။ မၼ်းၵေႃႈ ၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်တင်း လုၵ်ႈယိင်းသီႇၵေႃႉ ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်မႃးလႆႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ။ မၼ်းၵေႃႇသၢင်ႈ ႁေႃၶမ်းလူင် ဢၼ်မီးသီႇႁွင်ႇ။ ၼိုင်ႈႁွင်ႇၼၼ်ႉ ဝႆႉမေးမၼ်း ၼိုင်ႈၵေႃႉ။ ပေႃးမေးၵေႃႉ႞တၢႆၵေႃႈ ဢဝ်လုၵ်ႈလၢၼ် ၶုၼ်သိုင်ႇၽွင်းမိူင်း မျူဝ်ႉၸႃးၶဝ် ၸိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈၼၼ်ႉ မႃးတႅၼ်းတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဝၢႆးလင်ၼႆႉ လၢႆပီႊမိူင်းၸင်ႇ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႆႈထွမ်ႇ လွင်ႈဢၼ်မႄႈမၼ်းၶႆႊၼႄ ဝၼ်းဢၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ႁေႃသႅၼ်ဝီၶဝ် မႃးထိုင်မိူင်းယေႃၼၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၶဝ် တိုၵ်ႉလႆႈဢႃႇယု ႁႃႈႁူၵ်းၶူပ်ႇၵွႆး။ ၵူၼ်းၼႃႈပႅၵ်ႇသႅၵ်ႇလႅၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း မၢၵ်ႇတႃ၊ ၶူႈၼင် လႄႈ ၶူၼ်ႁူဝ်မၼ်းယဝ်ႉ ယွၼ်းတူၺ်းမၢတ်ႈၸႃႇမၼ်းထႅင်ႈယဝ်ႉ ဢုပ်ႇၵၼ်ၵုမ်ၵၼ် တီႈႁိူၼ်းၶိင်းၶဝ် တင်းႁိုင်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်သိူဝ်ႈလၢႆႈသိၼ်ႈလၢႆႈ ၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃ ဢိၵ်ႇတင်းမၢၵ်ႇတုမ်ႇသႅင်ႁႃႈလုၵ်ႈ။ ပဵၼ်ၶူဝ်းလဵင်းႁၢင်ႊလီ ၸႃႉဢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် လႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၶဝ်ၵေႃႈ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼၢင်းၶမ်းသႅင်။ ႁဵတ်းၼႆသေ ပဵၼ်မေးမၢႆ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းသႅၼ်ဝီ မႃးယူႇယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉထႅင်ႈသိပ်းပီႊ၊ မိူဝ်ႈမႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၶဝ် လႆႈဢႃႇယု သိပ်းႁႃႈၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉမိူဝ်းထိုင် ႁေႃၶမ်း။ ၶၢဝ်းတၢင်းဢၼ်မၼ်းလႆႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၵႆမွၵ်ႈ ႁႃႈသိပ်းလၵ်း။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လႆႈၵႂႃႇလႃႈသဵဝ်ႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇဝၼ်းတူၵ်း မိူင်းယေႃ။ လုၵ်ႉတီႈလႃႈသဵဝ်ႈၸင်ႇ လႆႈၵႂႃႇသႅၼ်ဝီ ဢၼ်မီးၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ လႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉထႅင်ႈ။ ၶၢဝ်းတၢင်းတႄႉ တေႃႉတႄႉႁိုင်လၢႆဝၼ်းၵွႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈ သႅၼ်ဝီ တင်း မိူင်းယေႃၼႆႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တေႉတေႉ။ 

ပီႊၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီႊၶရိတ်ႈ ၁၈၉၀ ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼႂ်ၸဝ်ႉမိူင်းတေလႅင်း ၼၢင်းၶမ်းသႅင် ၼုင်ႈၶူဝ်းဢၼ်သႂ်ႇ မၢၵ်ႇတုမ်ႇသႅင် ႁႃႈလုၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၶုပ်ႉၶဝ်ႇၼင်ႈဝႆႈ ဢူႈမႄႈမၼ်း သၢမ်ၵမ်း။ ၶၢဝ်းလိူၼ်သီႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိူၼ်ဢၼ် လီပႆၶၢဝ်းတၢင်းၵႆ။ ၾိင်ႈၾႃႉၵေႃႈပၢင်ႇ။ ၵၢၼ်ႁႆႊၵၢၼ်ၼႃးၵေႃႈ မၢင်။ တီႈဢုင်တီႈၶၢႆး သွင်တီႈ ဢၼ်မီးၵႄႈၵၢင် မိူင်းယေႃ တင်း သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶၢမ်ႈၵႂႃႇၶၢမ်ႈမႃး လႆႈငၢႆႈယဝ်ႉ။ ၶီႇလေႃႉဢၼ်သႂ်ႇပွင်းႁေ ၵႂႃႇၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးဢၼ် ၼၢင်းယိင်းၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသုင်ၶဝ် ပႆၶၢဝ်းတၢင်းၵႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉပွႆႇမႃး ၵူၼ်းမၼ်းသွင်ၵေႃႉ ဢၼ်သႂ်ႇၶူဝ်းၶိုၵ်ႉၶိုၵ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ တႃႇမႃးႁပ်ႉဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ လေႃႉၼၢင်းၶမ်းသႅင် ပိူင်လဵဝ်။ ဢမ်ႇမီးပွႆးမီးလၢမ်းသင်။ ၼွၵ်ႈသေ သိူဝ်ႈၶူဝ်းလၢႆႈ ဢၼ်သႂ်ႇမၢၵ်ႇတုမ်ႇသႅင်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၼၢင်းၶမ်းသႅင် တိုၵ်ႉမိူၼ် ၼၢင်းယိင်းၵျွင်းဢူးၽႃးၵႃႇ မၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၵေႃႉတေၵႂႃႇၶိုၼ်ႈပႂ်ႉၼၼ်ႉၵွႆး။ 

ၼင်ႇႁိုဝ် တေယူႇသႃႇ မိူဝ်ႈလေႃႉၵျွၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးလၢႆးမၼ်းယူႇ။ တေလႆႈၼင်ႈယူႇ ၼႂ်းၵၢင်သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈႁေ လေႃႉၵိူင်းၵႂႃႇၽၢႆႇလႂ်ၵေႃႈ တူဝ်ၶိင်း တေလႆႈၵိူင်းၸွမ်းၵႂႃႇ ၽၢႆႇၼၼ်ႉ။ မိုဝ်းၵေႃႈ တေလႆႈယိပ်းဝႆႉ တီႈႁိူၼ်းလေႃႉ။ ဢူႈမႄႈ ၼၢင်းၶမ်းသႅင် လႆႈႁၼ် လုၵ်ႈယိင်းၶဝ် ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း မိူဝ်ႈၶီႇလေႃႉႁေ ၶၢမ်ႈပၢင်ႇပဵင်းၵႂၢင်ႈလူင်သေ  ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၸူးသၼ်လွႆပႅၼ်သုင် ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၵႆလၢႆလၢႆလၵ်းၼၼ်ႉ ၸိူင်ႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ 

ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ၼိူဝ်သၼ်လွႆသုင်ၼၼ်ႉၸင်ႇ ၼၢင်းၶမ်းသႅင် ၸၢင်ႊဝၢႆႇတူၺ်းၶိုၼ်း မိူင်းယေႃသေ တေႃႉတႄႉလႆႈႁၼ် ပႃႇမႆႉၶဵဝ်ဢွၼ်ႇ ပဵၼ်တႅဝ်းၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်မၼ်း မီးသင် ၽႂ်တေႁူႉလႆႈ။ မၼ်းယၢမ်ႈလႆႈငိၼ်း ၵႂၢမ်းၵၢင်လၢႆ ၼႂ်းၵၢတ်ႇၼႂ်းသႃး ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈၽူဝ်မၼ်း။ မၼ်းပႃးလိူတ်ႈဝႃႉဝႃႇ၊ တႃႇတေလႆႈၼၢင်းယိင်းၵေႃႉ႞ၵွႆးၵေႃႈ ယၢမ်ႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်းဝႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ 

ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းသႅၼ်ဝီၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် ယွၼ်ႉတၢင်းႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈမၼ်း။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵႃႉၵိူဝ်သေတႃႉ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵေႃႉဢၼ်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇၼမ်လိူဝ်၊ ၵေႃႉဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၸင်းၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈပႃးၸွႆႈထႅမ် တႃႇတေလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈမၼ်းႁူင်လိုဝ်းဝႃႈ ပဵၼ် ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း။ မၼ်းပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆး ပူႇၵႄႇ မၢၼ်ႈတူၼ်ႈႁုင်းဢွၼ်ႇၵွႆး။ တူၼ်ႈႁုင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မၢၼ်ႈၸၢင်ႊၼိူဝ်ႉ ဢၼ်မီးၸမ်ၼမ်ႉၶူင်း မၢၼ်ႈ႞။ ၵူၼ်းမၢင်ၸိူဝ်း လၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် ၵူၼ်းႁၢႆႉၵူၼ်းလိူင်း၊ ၵူၼ်းၸူၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းႁၵ်ႉမၼ်းၵေႃႈ ၼမ်ဝႃႈၼမ်ဝႃႈ။ ၽိူဝ်ႇမၼ်းလႆႈၶိုၼ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း မၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တၢမ်တူဝ်မၼ်း ဢိၵ်ႇပႃးတင်း လုၵ်ႈလၢင်း ၸိူဝ်းတေပုတ်ႈတႅၼ်းမၼ်းၽၢႆႇလင်ၼၼ်ႉ တၵ်းတေသႂ်ႇၶွၼ်ႇတႃႇမၢၼ်ႈမိူင်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၽႃးၵႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းႁဵတ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈလီလႆႈပဵၼ်သင် တေႉတေႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၵေႃႉဢၼ် မၼ်းတိုၵ်းႁိုပ်ႈလူင်းႁေႃၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပၢႆႈၵႂႃႇတဵတ်ႇယူႇဝႆႉ ၼႂ်းႁေႃၶမ်းမၢၼ်းတလေး တႃႇမၼ်းတေလွတ်ႈၽေး။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တီႈမၢၼ်းတလေးၵေႃႈ ၸွႆႈထႅမ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်မႃးသွၼ်ႈယူႇဝႆႉ တီႈမၼ်း ႁႂ်ႈပေႃး ၽွတ်ႈတင်ႈလႆႈ တပ်ႉသိုၵ်းမႂ်ႇမႂ်ႇသေ တိုၵ်းတေႃးၶိုၼ်း ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ႁူႉဝႃႈ ၼူၵ်ႉတူဝ်႞ ဢၼ်မီးၼႂ်းမိုဝ်းၼႆႉ ၵိုင်ႇသွင်တူဝ် ဢၼ်မီးၼႂ်းယုမ်းၼၼ်ႉၼႃႇ။ မၼ်းသေႃႇသူၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉတၢင်ႇမိူင်း တႃႇတေႁူမ်ႈၵၼ်တိုၵ်း ၵူၼ်းၵႃႉၵိူဝ် ဢၼ်ၸင်ႇႁႃၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်သိုၵ်းပဵၼ်သိူဝ်ယူႇတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ မိူင်းသႅၼ်ဝီၵေႃႈ တူၵ်းၵိၼ်းၵွတ်းၽၢၼ်ယူႇတႃႇသေႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈဢၼ် ၵူၼ်းတၢင်ႇမၢၼ်ႈတၢင်ႇမိူင်း တေၶဝ်ႈတိုၵ်းသိမ်းဢဝ်လႆႈ ငၢႆႈငၢႆႈယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼၢင်းၶမ်းသႅင် လႆႈငိၼ်းဝႃႈ ၽူဝ်မၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈသႂ်ႇၶွၼ်ႇ တီႈၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် ပိူၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ၵႃးလႃးၶၢဝ် ၸိူဝ်းဢၼ်ၶၢမ်ႈပၢင်ႇလၢႆႇႁေ မႃးႁွတ်ႈၽႅဝ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ တၢမ်တူဝ် ၼၢင်းၶမ်းသႅင်တႄႉ ပႆႇယၢမ်ႈႁၼ် ၵႃးလႃးၶၢဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေပွၵ်ႈ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ပိူင်ႇငမ်း မိူင်းသႅၼ်ဝီ ဢၼ်လေႃႉမၼ်းၼၢင်း လုၵ်ႉမိူင်းယေႃသေ ၵႂႃႇၸူးယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

တၢင်းၵႆမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၸွမ်း လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈလေႃႉၶဝ် တီႈလၢႆပၢင်ၼႆယဝ်ႉ။ ပၢင်လိုဝ်ႈသဝ်း တီႈ႞တင်းတီႈ႞ တေၵႆၵၼ်မွၵ်ႈ ပႅတ်ႇလၵ်း။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းပႅတ်ႇလၵ်းၼႆႉ ဝူဝ်းၶဝ် ဢမ်ႇလိုဝ်ႈဢမ်ႇသဝ်းသေ ၵႂႃႇလႆႈပႆလႆႈယူႇ။ လုၵ်ႉမိူင်းယေႃ ၵႂႃႇထိုင်လႃႈသဵဝ်ႈ တီႈဢၼ်ၵႃးလႃးၶၢဝ်ၶဝ်ယူႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၸွမ်းတၢင်း တေလႆႈလိုဝ်ႈသၢမ်ပၢင်။ ဝၢႆးသေ လႆႈမႃးၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈထိူၼ်ႇၵၢင်ၶိူဝ်း ႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉယၢဝ်ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ်ၶၢႆးတဵမ်ပၢင်ႇဝႆႉ။ ၵူၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် တႅပ်းဢဝ်တူၼ်ႈၵေႃး ဢၼ်ယၢဝ်းလူတ်ႈယၢဝ်းလၢတ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တင်းၼမ် မႃးသိူဝ်ႇၸွမ်း တီႈမီးၶၢႆးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးၵႂႃႇလႆႈပႆလႆႈ။ ပေႃးပူၼ်ႉပၢင်ႇၵေႃႈ ၼၢင်းၶမ်းသႅင် လႆႈႁၼ်ပၢင်သဝ်းၵူၼ်းသိုၵ်း ဢၼ်႞။ ပဵၼ်လၵ်းထၢၼ် ပၢင်သိုၵ်း ဢၼ်ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း လႆႈတိုၵ်းလႆႈတေႃးမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

ပေႃးပူၼ်ႉၵႂႃႇထႅင်ႈလၢႆမၢၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈႁၼ်တူင်ႈၼႃး ဢၼ်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ၸႂ်ႉၸၢမ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈတူၺ်းၼၼ်ႉ။ တူင်ႈၼႃးမဵဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇယၢမ်ႈလႆႈႁၼ်။ ဝၢၼ်ႇၸိူဝ်ႉဝၢၼ်ႇၾၼ်းဝႆႉ ပဵၼ်တႅဝ်းသေမဝ်ႇၵႃး သႂ်ႇပႃးမဵတ်ႇမၢႆ တူဝ်လိၵ်ႈဝႆႉသေၵွၼ်ႇ။ ၼၢင်းၶမ်းသႅင် ဢၢမ်းဝႃႈ ၵႃးလႃးၶၢဝ်ၶဝ် မႃးသွၼ်ပၼ်တႆးႁဝ်း ၵၢၼ်ႁႆႊၵၢၼ်ၼႃး ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈၶဝ်ႁွတ်ႈၽႅဝ်လႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသင် လီတူၺ်းတေႉတေႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တေယၢမ်ႈမီး လင်ႁိူၼ်း မွၵ်ႈ ၁,၀၀၀ သေ ၶႂ်ႈယႂ်ႇဝႆႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်ၽိုၼ်းပဵၼ်ၾႆးၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢင်သိုၵ်း ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၼင်ႇၵၼ် တိုၵ်းတေႃးၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႃးလႃးၶၢဝ်ၶဝ် ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း မႃးပတ်းမႃးၽဵဝ်ႈ ၽွင်တဝ်ႊၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၵေႃႇသၢင်ႈပဵၼ် ငဝ်ႈငုၼ်း တႃႇတေၼင်ႈလုမ်းၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼိူဝ်လွႆဢွၼ်ႇႁိမ်းႁွမ်း  တီႈဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးၵႆၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်မီးဝႆႉ ႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇမႂ်ႇမႂ်ႇ။ ၼိူဝ်ႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ပၵ်းတုင်းၶဝ်ဝႆႉ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ယူးၼီးယၼ်းၸႅၵ်ႈ ၼႆၼၼ်ႉ။

ပေႃးပူၼ်ႉလႃႈသဵဝ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ လေႃႉဢၼ်ၼၢင်းၶမ်းသႅင် ၶီႇမႃးၼၼ်ႉ ဝၢႆႇတၢင်းႁွင်ႇသေ ၵႂႃႇၸူးတၢင်း သႅၼ်ဝီ။ ၸွမ်းတၢင်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးသင်တေႉတေႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၶုၵ်းၶုၵ်းၶၢၵ်းၶၢၵ်း ဢၼ်မႃႉတၢင်ႇလႃးတၢင်ႇၶဝ် တႆႇၵႂႃႇတႆႇမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽုၼ်ႇမုၵ်ႉဝႆႉ တင်းတၢင်းယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇၸူးသႅၼ်ဝီၼၼ်ႉ တေမီးထႅင်ႈယူႇ သၢဝ်းႁႃႈလၵ်း။ ပေႃးပူၼ်ႉသႅၼ်ဝီၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းတႄႉ တေႁွတ်ႈၽႅဝ် မိူင်းၶႄႇယူႇယဝ်ႉ။ 

သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး တၢင်းမိူင်းၶႄႇလႄႈ မီးၵူၼ်းၵႃႉၵူၼ်းၶၢႆၶဝ် ၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃးတႃႇသေႇ။ တေလႆႈႁၼ် တေႃႉတၢင်ႇမႃး ၼင်ဝူဝ်းၼင်ၵႂၢႆး လႄႈ တွင်လႅၼ်းယႃႈ ပဵၼ်ၵေႃႇပဵၼ်ၵွင်။ ပုင်းၸိူဝ်းဢၼ်သႂ်ႇ ၼမ်ႉၽိုင်ႈ လႄႈ ႁၵ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွႆႉလူင်မႃးၸွမ်းတၢင်း။ သဵင်မေႃႈတွင်းဝၢၼ်ႇတွင်း ၽတ်ႉၺႃးၵၼ်ၵေႃႈ ငိၼ်းယူႇ တိင်းတွင်း။ ၵုပ်းၽိူင်းလူင်ပဵၼ်သွႆႉ ဢၼ်တၢင်ႇမႃးၼိူဝ်လေႃႉၵေႃႈမီး။ ၸိူဝ်းဢၼ်တေႃႉတၢင်ႇမႃး ၵိူဝ်၊ မၢၵ်ႇၸွၵ်း၊ တဵၼ်း၊ မၢၵ်ႇမူႉ၊ ပႃယႅၼ်ႈၵိူဝ် လႄႈ ယႃႈၶၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ လႆႈဢၢမ်းႁေ တူၺ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းၶႄႇ။ လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းၶႄႇတႄႉ  လႆႈႁၼ် တေႃႉမႃး ၼဵင်ႈ၊ ၽႅၼ်ႇလၢႆႈၽႅၼ်ႇၽႄး လႄႈ ၶိင် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 

ပေႃးဝႃႈမႃႉတၢင်ႇ ၽုင်႞တင်းၽုင်႞ မႃးၺႃးၵၼ်ၼႆၸိုင် ၵူၼ်းထိင်းမႃႉၶဝ် လႆႈတူၺ်းၸွမ်းထိင်းၸွမ်း ၼင်ႇႁိုဝ် မႃႉၶဝ်လႃးၶဝ် တေဢမ်ႇၶူၼ်းၶဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ။ ၸွင်ႇၼၢင်းၶမ်းသႅင် တေတူၺ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇယူႇႁိုဝ်။ ဢမ်ႇၼၼ် ၸႂ်မၼ်းတေတိုၼ်ႇတဵၼ်ႈ တႃႇမိူဝ်းၼႃႈမၼ်းႁိုဝ်။ ၽႂ်ဢမ်ႇႁူႉလႆႈ။ ၵွပ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းၵႃႉၶၢႆလူင်ၼႆႉသေ တေလႆႈလီႁိုဝ် တေလႆႈၶီ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈႁၼ်မႃးယူႇ သိုဝ်ႈၼႃႈတၼ်းတႃ သၵ်းသၵ်း။ ၵူၼ်းတၢင်ႇမၢၼ်ႈတၢင်ႇမိူင်းၶဝ် မုင်ႈၼႃႈမႃးၸူး တႃႇႁိမ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ၼႆႉယူႇ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် မႃးႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝႆႉ တီႈလႃႈသဵဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၶဝ်လၢတ်ႈတႄႉ မိူၼ်ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းၶမ်းလူင် ၵႂႃႇၸူးမိူင်းၵႃႇတေႉ ဝႃႈၼႆ။ 

တွၼ်ႈတႃႇ ၼၢင်းၶမ်းသႅင် တႄႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇၵႂႃႇၸူး တီႈၽူဝ်မၼ်း မီးဝႆႉၼၼ်ႉၵွႆး။ ၸူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်း တိုၵ်ႉၼုမ်ႇယူႇသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း ၼမ်ၼမ်။ 

ၸွင်ႈပဝ်းငဝ်းႁေႃ/The White Umbrella (3rd Edition 2017)

လွင်ႈၼၢင်းယိင်းၵေႃႉ႞ ၸိုၼ်ႇႁတ်းၶတ်းတႃႉ တႃႇလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႊ

Patricia W. Elliot တႅမ်ႈသေ ၶုၼ်ယုင်းၶဵဝ် ပိၼ်ႇတႅမ်ႈပဵၼ်လိၵ်ႈတႆး