ပိုၼ်းၸဝ်ႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်း ၊ တွၼ်ႈ (႖) ၸူဝ်ႈပၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ

  (႖) ၸူဝ်ႈပၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ 

ၼႂ်းပီႊ ၁၉၃၀ လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႄႈ ပီႈၼၢင်းမၼ်းသွင်ၵေႃႉ ဢဝ်ငိုၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ပၼ်ၵူၼ်းႁုင်မိုဝ်ႉ တီႈႁူင်းႁဵၼ်း ၵႂႃႇၸၢႆႇၵၢတ်ႇ တႃႇႁဵတ်းလဵင်ႉၽၵ်း ဢၼ်လိူဝ်မၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇမၢႆတွင်း ပီႊမႂ်ႇလိူၼ်ႁႃႈ။ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇၸိူဝ်းၶဝ် တေၵျေႃႇတေမူၼ်ႈ။ တႃႇမေႃသွၼ်ၶဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼွၵ်ႈတႄႉ လဵင်ႉလူထႅင်ႈဝၼ်း႞။ 

ပိူဝ်ႈတႃႇမေႃပေႇတၢင်ႇၵႃႇလႃးၶဝ်တႄႉ ပီႊမႂ်ႇလိူၼ်ႁႃႈၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈတေႉတေႉ။ လိူၼ်လၢဝ်ၶဝ် ၸီႉၸမ်ႈၼႄ ၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇတေလႅၵ်ႈလၢႆႈယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်။ 

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ ၆ လိူၼ်မေႇ မိူဝ်ႈယၢမ်းၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢိင်ႇသၼ်ႇၵႂႃႇ တၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႊ ပွတ်းတႂ်ႈ။ ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းဢၼ်ၼၼ်ႉ ႁိုင်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇၸင်ႇ မႃးထိုင်ၵလေႃး။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉတႄႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ငိၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈ မီးၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း ဢိတ်းဢီႈသေ ႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇ တီႈယၼ်ႇၵုင်ႇၵေႃႈ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇၵမ်ႈၽွင်ႈၵွႆး ၼႆယဝ်ႉ။ ႁိုင်ထႅင်ႈလၢႆဝၼ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ဢုပ်ႇၵၼ်ၶႆႊၵၼ် တီႈႁွင်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈ။ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၶဝ် ဢမ်ႇမီးရေႇတီႇယူဝ်ႇ။ ပီႈၼွင်ႉၶဝ်၊ ၵူၼ်းၵႂႃႇၵူၼ်းမႃးၶဝ် ၶႆႊၼႄလႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇလႆႈငိၼ်း ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းတင်းၼမ်။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၸင်ႇ လႆႈႁူႉပိူင်ပဵၼ်မၼ်းတေႉတေႉ။ ၵႅၼ်ၵၢင် တီႈဢိင်ႇသၼ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ် ဢၼ်ယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းယၼ်ႇၵုင်ႇ မွၵ်ႈသီႇသိပ်းပႅတ်ႇလၵ်း။ ၵွင်းမူးၸိူဝ်းမီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁူဝ်ႁဵင်ပီႊၼၼ်ႉၵေႃႈ ပုတ်းၶၢတ်ႇၵူၼ်ႇပင်းၵႂႃႇ။ ၵူၼ်းတၢႆၵေႃႈ မီးၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်။ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽေးသၽႃႇဝ ဢၼ်ယႂ်ႇဢၼ်လူင်ယဝ်ႉ။

ၵႅၼ်ၵၢင် တီႈဢိင်ႇသၼ်ႇ လႄႈတင်း မိူင်းတႆး ၵႆယၢၼ်ၵၼ်ႁႅင်းလႄႈ ၵၢမ်ႇလီတေႉတေႉ။ ၽေးႁုၵ်းႁၢႆႉလူင် ဢၼ်ပဵၼ်ၵႂႃႇတၢင်း မိူင်းမၢၼ်ႊပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပေႃးတုမ်ႉတိူဝ်ႉ မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် တီႈၵလေႃးလႆႈ ၵႃႊႁိုဝ်။ 

ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး သိပ်းပီႊၼၼ်ႉ ငဝ်းလၢႆး ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ၵမ်းၵမ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈယူႇတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇ ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃး မိူင်းမၢၼ်ႊပွတ်းတႂ်ႈၶဝ်တေႉတေႉ။ ၵူႊၵေႃႉၵူႊၵူၼ်း လႆႈမႆႈၸႂ်ဝႃႈ မိူဝ်ႈၼႃႈထႃႈပၢႆ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မိူင်းမၢၼ်ႊၶဝ် မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ မိူၵ်ႈမႂ်ႈတေႃႇ ၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆသေတႃႉ ၵူၼ်းတင်းၼမ်တႄႉ ႁပ်ႉႁၼ်ဝႃႈ ၶဝ်ယင်းၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၢၼ်ႈမိူင်း ၼိမ်သဝ်းၵွၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉ မီးၸၼ်ႉမီးထၢၼ်ႈ ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း။ တီႈလိၼ် ႁဵတ်းၵိၼ်ၼႆၵေႃႈ သိုပ်ႇပုတ်ႈဢဝ်ၵၼ်လႆႈထိုင် ၸူဝ်ႈလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇမိူင်းၼွၵ်ႈ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်း တင်းၵႃႊၶၼ်မၼ်းပေႃးပေႃးလႄႈ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵူၼ်ႇပင်း။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈငိုၼ်းသႃး ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၶျိတ်ႉတီးယႃး ၸိူဝ်းလုၵ်ႉ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးမႃးၼၼ်ႉ ယိုတ်းဢဝ် တီႈလိၼ်တီႈႁိူၼ်း ၶွင်ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢမ်ႇတႅၼ်းလႆႈၼီႈၶဝ်ၼၼ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ်ငဝ်းလၢႆးဢၼ် မိူင်းတုမ်ၵႅၼ်ႇလူင် ဢိၼ်းတီးယႃး ဢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉ သၢင်ႈပၼ် ၵူၼ်းၵွတ်းၽၢၼ် တီႈမိူင်းမၢၼ်ႊၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမႃးတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၶွၼ်းဝႅၼ်ႉၶဝ်၊ ၶွင်ႉလႅင်ၾႆးၶေႃၶေႃ ဢၼ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၶဝ်ပီႈၼွင်ႉ ၶီႇၵႂႃႇၶီႇမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ 

ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ ၵေႃႉပဵၼ် ပီႈဢၢႆႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႄႈ ၸဝ်ႈဝႅၼ်းတိပ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်တႆးၵေႃႉလီၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း။

ပိူဝ်ႈတႃႇ ၸူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃး ၸိူဝ်းၸႂ်ယႂ်ႇၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈပိူင်လဵဝ် ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉႁွင်းသႆႈၼၼ်ႉတႄႉ မိူၼ်တင်း ၵမ်ႇၾႃႇတႅၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလၢမ်းလၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ၽၢႆႇၼႃႈၼၼ်ႉ တေပဵၼ်သင်မႃးထႅင်ႈ။ မီးၶၢဝ်ႇၵၢင်လၢႆ ၶၢဝ်ႇဝွင်းဝႅင်း ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈၵၼ် တင်းၼမ်။ ၵူၼ်းမၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ တႄႇႁႃလႅဝ်းႁႃလၢပ်ႇ။ မၢင်ၸိူဝ်း ႁဵတ်းၵွင်ႈသတ်ႉယၢမ်း။ ၵူၼ်းႁတ်းၵူၼ်းငၢၼ်ၶဝ် ၵေႃႉ႞ယဝ်ႉၵေႃႉ႞ လူင်းမႃးတၢင်းၸေႊတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ မိူင်းမၢၼ်ႊပွတ်းတႂ်ႈ။ ၶဝ်ၵႂႃႇၸူးၼႂ်းထိူၼ်ႇ တီႈဢၼ် မေႃယႃ မုၼ်ၸဝ်ႈထၢၵ်ႈ ၵေႃႉဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ သြႃႇၸၢမ်ႇ မီးဝႆႉ။ သြႃႇၸၢမ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ မၢၼ်ႈမိူင်းတိူင်းၵႃး မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢမ်ႇမီးထမ်းတြႃးၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်လႄႈ တၵ်းတေလႆႈသၢင်ႈမႂ်ႇမႂ်ႇဝႃႇ။ ၸွမ်းၼင်ႇ မေႃပေႇတၢင်ႇႁူးလႃးၶဝ် တၢၵ်ႈပၼ်၊ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ  ၂၈ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း ၁၁:၃၃ မူင်း၊ ၸတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈသေ ဢဝ်ၸွင်ႈပဝ်းလူင်ႇ႞ ၵင်ႈပၼ်ၼိူဝ်ႁူဝ်သြႃႇၸၢမ်ႇ။ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတူဝ်မၼ်း ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမႂ်ႇ သုပၼၵ ၵႃလူၼ်ႇရႃႇၸႃႇ။ 

မၢၼ်ႊမၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇၶဝ် လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇတိုၼ်ႇသၢၼ်ႈၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်။ ၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်။ တပ်ႉသိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ မီးၶိူင်ႈယိပ်းၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶိုတ်းပၢၼ်။ ၵူၼ်းသြႃႇၸၢမ်ႇၶဝ်တႄႉ ၸႂ်ယႂ်ႇၵႃႇထႃႇလၢၵ်ႈၽွႆး ပဵၼ်ယႂ်ႇ။ ၶဝ်ဢဝ်ၼိဝ်ႉမိုဝ်း ၸီႉၸူးတီႈ လုၵ်ႈသိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်။ ၶဝ်ထၢင်ႇဝႃႈ လုၵ်ႈသိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် တေလူမ်ႉတၢႆၵႂႃႇၼႆ။ 

မၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉလူင်ယူႇၸိူင်ႉၼၼ်သေတႃႉ ၼၢႆးၶၢဝ် တီႈၵလေႃးၶဝ်တႄႉ သိုပ်ႇသွၼ်လိၵ်ႈယူႇ။ လႅပ်ႈၼင်ႇ ဢမ်ႇပဵၼ်သင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶဝ်မႆႈၸႂ်ဝႃႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႉ တေၽႄႈလၢမ်းမႃးထိုင် မိူင်းတႆးၼႆၸိုင် ၶဝ်တေဢမ်ႇသိုပ်ႇသွၼ်လိၵ်ႈယူႇၸိူင်ႉၼႆ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ သိုပ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈၶဝ်။ ပေႃးယၢမ်းလိုဝ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႈ လဵၼ်ႈတၢင်းလဵၼ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းတႄႉ တၼ်းႁူႉတူဝ်ဝႃႈ ၽႅၼ်ႇလိၼ် ဢၼ်မီးတႂ်ႈၾႃႇတိၼ်မၼ်း ၶွၼ်းသၼ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ။ ၽႅၼ်ႇလိၼ် တီႈမိူင်းမၢၼ်ႊၼၼ်ႉ ၶွၼ်းသၼ်ႇယူႇတိၵ်းတိၵ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇႁႅင်းၵႃႊႁိုဝ်။ မိူၼ်တင်း ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၼႆႉ ဢၢၼ်းၽႅတ်းသၼ်ႇပႅတ်ႈ လွင်ႈဢမ်ႇလီဢမ်ႇငၢမ်း ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ၸိူဝ်းဢၼ်ၵွပ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးဝူင်တူၵ်းၵႂႃႇလူဝ်လူဝ်ယဝ်ႉ။ 

တၢင်းတီႈၵႆၼၼ်ႉ သိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် တိုၵ်းတေႃး ၵူၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်။ လုၵ်ႈသိုၵ်းၶဝ် လွမ်လွမ်ၵူဝ်ဝႆႉသေတႃႉ ၵႃႇထႃႇတင်း လၢၵ်ႈၽွႆးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပၼ်ၽေးၶဵၼ်သင်လႆႈ။ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် တိုၼ်းတႅပ်းတတ်း သဵၼ်ႈၸႂ်ဝႆႉ တႃႇတေတီႉၵမ်လႆႈ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ၽိုၼ်ႉဝၢႆႇ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတူဝ်မၼ်း ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ပီႊလဵဝ်ၵွႆး သိုၵ်းသြႃႇၸၢမ်ႇၶဝ် ၸိူဝ်းပၵ်းသဝ်း တီႈသႃႇယႃႇဝတီႇ ပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈပၢႆႈၽူင်ႉၽီႈၽူင်ႉၽၢင်း။ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ တီႉၵမ်လႆႈ တူဝ်သြႃႇၸၢမ်ႇ။ မၢပ်ႇမႂ်ဝႃႈ မၼ်းၽိုၼ်ႉဝၢႆႇမၢၼ်ႈမိူင်းၼႆသေ ပၼ်တၢမ်ႇတၢႆ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ ၂၈ လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ ပီႊ ၁၉၃၁။ 

မိူဝ်ႈပီႊၼၼ်ႉၵွႆး ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီ ၵေႃႉပဵၼ် ၸဝ်ႈပီႈၾႃႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၶဝ် လႆႈၵႂႃႇထိုင် လၼ်ႇတၼ်ႇ တႃႇတေၵႂႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၢၼ်မိူဝ်းၼႃႈ မိူင်းတႆး။ လိူဝ်သေမၼ်း ပႃးထႅင်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉသၢမ်ၵေႃႉ ၸိူဝ်းဢႃႇယုတိုၵ်ႉလဵၵ်ႉ၊ ၸိူဝ်းမေႃပၺ်ႇၺႃႇ ပၢၼ်မႂ်ႇ။ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉယွင်ႁူၺ်ႈ၊ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ လႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် သႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ မိူဝ်းၼႃႈ ဢၼ်မီးတၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈယဝ်ႉ။  ၵွၼ်ႇၶဝ် ပႆႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ယၢမ်ႈတုမ်ႁူဝ်ၵုမ်ၵွင်ၵၼ်ဝႃႈ သေဝၼ်းဝၼ်းမႃး မိူင်းမၢၼ်ႊ လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၵႂႃႇၸိုင် မၢၼ်ႈၶဝ်မိူင်းၶဝ် ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၸဝ်ႈယူႇၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ႁိုဝ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ 

ၶဝ်ဝူၼ်ႉ ၸဵဝ်းႁိုဝ်ၼၢၼ်း လွင်ႈၼႆႉ တေပဵၼ်မႃးယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႈတေႉယူႇ။ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ဢဝ်တူဝ် သြႃႇၸၢမ်ႇ မွတ်ႇႁၢႆလၢႆပႅတ်ႈလႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်တေဢမ်ႇမွတ်ႇႁၢႆပႅတ်ႈလႆႈ တၢင်းဝူၼ်ႉတၢင်းႁၼ်။ 

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ သြႃႇၸၢမ်ႇ တိုဝ်တိုဝ်တၼ်တၼ် ဢွၼ်ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ယၼ်ႇၵုင်ႇၶဝ် ဝႆႁူဝ်ဝုတ်းဝုတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးၶေႃႈထၢမ်ဝႃႈ ၵွပ်ႈသင်သမ်ႉ တေၶိုၼ်းယုၵ်ႉတၢင်ႇပဵၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း၊ ၵွပ်ႈသင်သမ်ႉ တေၸႂ်ႉၵႃႇထႃႇလၢၵ်ႈၽွႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ယူႇတီႈမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်မိူင်းမၢၼ်ႊပတ်းပိုၼ်ႉ /General Council of Burmese Associations သေ ၽႄႈတိူၼ်းၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈ ၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်း လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ဢုပ်ႇလၢတ်ႈၵၼ်မႃး လွင်ႈတၢင်းဝူၼ်ႉတၢင်းႁၼ် ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်း ယူႇရူဝ်းပႃႇ ၽႄႈလၢမ်းမႃးၼၼ်ႉ။ 

တီႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၵေႃႇၾီႇ တႄႇဢဝ်တီႈဝဵင်းလူင်ပႃးရီႇ တေႃႇထိုင်ဝဵင်းသၢႆႇၵွၼ်ႊၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ၵုမ်ၵွင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လွင်ႈမၢၼ်ႈလွင်ႈမိူင်း၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉပၢႆးႁၼ် ဢၼ်မႂ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ မၢၼ်ႈမိူင်းပၢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁိုဝ်?၊ ၸူဝ်ႈပဵၼ်ၶီႈၶႃႈ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၼႆႉ ၸွင်ႇတေပဵၼ်မႃးလႆႈ? ၼႆယဝ်ႉ။ 

တီႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၼမ်ႉၼဵင်ႈဝၢၼ် ဢၼ်မီးၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းဝၢင်းၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ယၼ်ႇၵုင်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ၵုမ်ၵွင် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ။ တၢင်းႁၼ်ၶဝ် မိူၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ တင်းသဵင်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ်ၸိူ

ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ မိူဝ်ႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ် တီႈလၼ်ႇတၼ်ႇ

ဝ်ႉၸၢတ်ႈ မၢၼ်ႈမိူင်း ၼိုင်ႈလုၵ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇမီး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁင်းၶေႃ။ မီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၵွႆး။ မၢၼ်ႊၵေႃႈ လႆႈႁွင်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ “တၶိၼ်ႇ”။ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႊ ပွင်ႇဝႃႈ “ၸဝ်ႈ”။ ၵွပ်ႈၼႆ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈသေတႃႉ ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် တႄႇႁွင်ႉၵၼ်ဝႃႈ “တၶိၼ်ႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈတေႉ ၶဝ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်မၢၼ်ႈမိူင်းၶဝ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်။ 

ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းတႆး ၸိူဝ်းဢႃႇယုၶဝ် တိုၵ်ႉလဵၵ်ႉ ပႃးၸဵမ် ၸဝ်ႈပီႈၾႃႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၶဝ် ႁၼ်ပိူင်ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸင်ႇမႆႈၸႂ်ၸွမ်းမႃးၸိူင်ႉၼႆ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ မီးၶေႃႈထၢမ်မႃးတင်းၼမ်။ ပေႃးဝႃႈ မိူင်းမၢၼ်ႊပဵၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမၢၼ်ႈမိူင်း ဢၼ်႞ၼႆၸိုင် မိူင်းတႆးသမ်ႉ တေပဵၼ်သင်ၵႂႃႇ။ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေပိူၼ်ႈတႄႉ ၽႂ်သမ်ႉတေတႅပ်းတတ်းပၼ်။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၸုမ်းတၶိၼ်ႇၶဝ် ပႆႇယိုင်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၸိူဝ်းဢႃႇယုလဵၵ်ႉၶဝ် ပေႃးဝူၼ်ႉၽႅၼ်ဝႆႉထႃႈ တႃႇၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႊ တေလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

တီႈပၢင်ၵုမ်လူင်ၽိူၼ်မူၼ်း/ Special Roundtable Conference ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ပၢၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ယႃႇႁႂ်ႈမိူင်းတႆး လႆႈပဵၼ် မိူင်းၶႃႈမိူင်းႁၢႆး ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ ဢမ်ႇၼၼ် ပွတ်းတွၼ်ႈ ဢၼ်ပႃးၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ။ ႁႂ်ႈပဵၼ်မိူင်းႁင်းၶေႃ ဢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လူလွမ်တူၺ်းထိုင် ၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႁူႉဝႆႉဝႃႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လႆႈႁဵတ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းလႂ်မိူင်းၼၼ်ႉ၊ ယူႇတႂ်ႈၶွင်ႇသီႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးဝႆႉၵွႆးလႄႈ ၼမ်လႄႈဢေႇၵေႃႈယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် တိုၼ်းမီးသုၼ်ႇၽွင်းငမ်း လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႊ၊ ၽွင်းဢမ်ႇၵဵဝ်ႇတင်းမိူင်းမၢၼ်ႊ ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးတေဢုပ်ႇလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် တေလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်း တႃႇမိူင်းတႆးၶေႃၶေႃ။ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ ဢဝ်လေႃးၵၼ်တင်း မၢၼ်ႊၶဝ် ၸိူဝ်းယၢမ်ႈပဵၼ်ၵူႈၶႅင်ႇၵၼ်တင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ 

ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ပၼ်လႆႈ ၶေႃႈပၢၵ်ႇလၢတ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်။ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မိူင်းၶႃႈမိူင်းႁၢႆး ဢၼ်ၶဝ်ၽွင်းငမ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ဢဝ်လၢႆသိုင်ႇလၢႆတိူင်း မႃးႁူမ်ႈၵၼ်။ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းၸိူဝ်း ယူႇသဝ်း တီႈၶွပ်ႇၼမ်ႉလႅၼ်လိၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် “ၵူၼ်းၸၢဝ်းသၼ်လွႆ” ဢၼ်တူၵ်းလိုၼ်း ၵၢပ်ႈမၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်း ၼႆၵွႆး။ တူင်ႇဝူင်းၸၢဝ်းၵူၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ် ၶွပ်ႇၼမ်ႉလႅၼ်လိၼ် ဢမ်ႇၶၼ်ႈၵၼ်၊ ဢမ်ႇၶွၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉတီႈလဵဝ်ၼႆႉ ၶႅၼ်းယၢပ်ႇယဵၼ်း တႃႇၵုမ်းၵမ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ႁပ်ႉႁၼ်ဝႃႈ မၢၼ်ႈမိူင်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽႅၼ်ႇလိၼ် ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ ၸွမ်းၶွပ်ႇၼမ်ႉလႅၼ်လိၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၽႅၼ်ႇလိၼ် ဢၼ်ၶဝ်တိုၵ်းသိမ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈပီႊ ၁၈၀၀ ၸမ်တေသုတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် “မိူင်းမၢၼ်ႊ”။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇမီးၵၢင်ၸႂ် တႃႇၽႃႇတတ်းၸႅၵ်ႇမႅင်ႇပႅတ်ႈ မိူင်းၶႃႈမိူင်းႁၢႆးၶဝ် ဢၼ်မၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၼၼ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ တၢင်းၶတ်းၸႂ် ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ လႆႈတူၵ်းသုမ်းမႃး တီႈၼၼ်ႉ။ 

မၼ်းၸႂ်လမ်သႆႈၵမ်ႇသေ လႆႈပွၵ်ႈမႃးၵေႃႈ ၽိူဝ်ႇႁွတ်ႈသႅၼ်ဝီ ၵၢၼ်သုၵ်ႉၸွမ်း ၼႃႈၵၢၼ်ၵူႊမိုဝ်ႉၵူႊဝၼ်း ၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃ။ ဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇဝၢႆးလႆႈ။ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းၼမ်မႃးယဝ်ႉ။ မၼ်း လႄႈ မႁႃႇတေႇဝီႇ ၵဵပ်းလဵင်ႉဝႆႉ လုၵ်ႈၸၢႆး ၵေႃႉ႞ လႄႈ လုၵ်ႈယိင်း ၵေႃႉ႞။ ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉ တႃႇဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးၼၼ်ႉ သူင်ႇဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇသေ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈ။ မေးမၼ်းၵေႃႈ ၵမ်ႉထႅမ် လွင်ႈၼႆႉ။ ၼႂ်းၼေႃႇသႅင်တိုၼ်းၶမ်း မိူင်းသီႇပေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း မႁႃႇတေႇဝီႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈမီးၵူၼ်းလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးမႃး တီႈဢွၵ်ႉသၾူတ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်။ 

ၸဝ်ႈမႄႈမိူင်းၵေႃႈ မီးၵႂၢမ်း ဢၼ်ၶႂ်ႈလၢတ်ႈယူႇၼၼ်ႉ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ မၼ်းလၢတ်ႈၼႄၸဝ်ႈၾႃႉဝႃႈ မၼ်းႁၼ်ဝႆႉ ၵေႃႉဢၼ်တေထုၵ်ႇလႅပ်ႈၵၼ်တင်း မႄႇရီႇၸူဝ်းသႅပ်ႈၾိၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢမၢတ်ႈၶျုၵ်ႈ မိူင်းသႅၼ်ဝီ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼႆႉ မၼ်းလၢတ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉဝႃႈ ထုၵ်ႇလီဝူၼ်ႉႁႃ ၽူႈၸၢႆး ပုၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်း တၢင်ႇၵေႃႉထႅင်ႈ ၼႆၵွၼ်ႇ။ တႃႇတေၵမ်ႉပၼ် ၵႃႊႁဵၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈလူး။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉ တႃႇဢဝ် လုၵ်ႈၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉ တေၵႂႃႇႁဵၼ်းမိူင်းၼွၵ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်။ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်းၶဝ် ဢိုတ်းသိမ်းပပ်ႉလိၵ်ႈၶဝ်သေ မိူဝ်းႁိူၼ်းမႃးယဝ်ႉႁိုဝ်။ ပေႃးႁဵၼ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ယင်းဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်း တႃႇတေၵႂႃႇ ႁဵၼ်းတီႈဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇထႅင်ႈ။ 

တႃႇတေဝူၼ်ႉသၢၼ်ၸွမ်း ၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ ၵၢၼ်သုၵ်ႉၵွႆး။ ၵွပ်ႈၼႆ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ မီးၼႃႈၵၢၼ်မၢၼ်ႈမိူင်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလႄႈ ၸင်ႇၵွႆႈတႅပ်းတတ်း ၼႆယဝ်ႉ။

…

မိူဝ်ႈၶဝ်ႈၼႂ်းပီႊ ၁၉၃၂ ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႆႈတႆးၵေႃႉမႂ်ႇထႅင်ႈ တီႈဝဵင်းၵလေႃး။ မၼ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈဝႅၼ်းတိပ်ႉ ၸဝ်ႈယိင်း တၢင်းမိူင်းၵဵင်းတုင်။ လုၵ်ႉတီႈႁူင်းႁဵၼ်း ဢိင်ႇၵလီႇၶႅၼ်ႇ သဵင်ႉမၢႆႇၵႄႇ ပၢင်ႇဢူးသေ ၶၢႆႉမႃး။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈမၼ်းၽႅဝ်မႃး တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၶွၼ်းဝႅၼ်ႉ တီႈၵလေႃးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း မိုတ်ႈမၼ်းၵမ်းလဵဝ်။ သၢဝ်ၵဵင်းတုင်ဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးႁူဝ်မႃႇဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ၊ မီးၽိဝ်ၼင်ၶၢဝ်သွတ်ႇလွတ်ႇ ၸွမ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၶဝ် ဢၼ်မီးမုၼ်မီးၽုင်း။ ၶဝ်ပဵၼ် ၶိုၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၶိူဝ်းတႆးၶိူဝ်း႞။ ၾၢင်ႁၢင်ႊမၼ်းၼႆႉ ငၢႆးမိူၼ်ဢေၵူၼ်း လုၵ်ႉမိူင်းၶႄႇမႃးၼၼ်ႉသေတႃႉ ၼမ်ႉၸႂ်မၼ်းတႄႉ ႁိုၼ်ႇႁၢဝ်ႈတေႉတေႉ။ မၼ်းၵႆႉယုမ်ႉၵႆႉၶူဝ်။ မေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ လီလီ။ ႁူဝ်ၶႅင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၸဝ်ႈပႃႈမၼ်း ၵေႃႉယၢမ်ႈႁဵတ်း တဝ်ႉဢူၵ်းသေ ၽွင်းငမ်း မိူင်းၵဵင်းတုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပႃႈမၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်း ၵေႃႉဢၼ် ယၢမ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉ သိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ႁႂ်ႈပေႃးလွတ်ႈၽေး။ ယၢမ်ႈႁဵတ်းၸဝ်ႈ ၽွင်းငမ်းမၢၼ်ႈမိူင်း။ ယၢမ်ႈလဵင်ႉမႃႉလီႈမၼ်း တီႈပႃႇယိူဝ်ႈ ၼႂ်းဝၢင်းႁေႃ ၶုၼ်ပွင်မိူင်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ တီႈယၼ်ႇၵုင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈဝႅၼ်းတိပ်ႉ ဢွၼ် ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း သိုပ်ႇမိုတ်ႈပၼ်ၵၼ်တင်း ၼွင်ႉယိင်းမၼ်း ၸူၼ်း ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈယိင်း ၶုၼ်လူင် ၵေႃႉယိပ်းၵမ် ၽၢႆႇလဝ်ႈယႃႈ ၼႂ်းမိူင်းၵဵင်းတုင်။ ပေႃးထိုင်ဝၼ်းသဝ် ၵူႊဝူင်ႈ ၸုမ်းၶဝ် ၵၢၼ်းၶဝ်ႈ ၵႄႈၵေႃမႆႉပူၵ်ႇမႆႉသၢင်းသေ ၶိုၼ်ႈလွႆ ဢၼ်လႆႈမုင်ႈႁၼ်တင်းဝဵင်း။ ထမ်ႈလႂ်၊ တၢတ်ႇလႂ် ဢၼ်မီးႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်လႄႇၸွတ်ႇၵူႊတီႈယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် ဢုပ်ႇၵၼ်ၶႆႊၵၼ် မိူဝ်းၼႃႈထႃႈပၢႆမႃး ၽႂ်ၶႂ်ႈပဵၼ်သင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ ၶဝ်ဝႆႉၵႂၢမ်းၵၼ် တႃႇတေၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈပူၼ်ႉၸၼ်ႉသိပ်းသေ ႁူပ်ႉၵၼ်ၶိုၼ်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈဢႃႇယု ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႆႈသိပ်းႁူၵ်း၊ မိူဝ်ႈတေလႆႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ တႃႇၸၼ်ႉၸဵတ်းၼၼ်ႉ မီးၶၢဝ်ႇငၢဝ်း လုၵ်ႉႁေႃသႅၼ်ဝီ မႃးထိုင်တီႈၶဝ်။ မႄႇရီႇ ၸူဝ်းသႅပ်ႈၾိၼ်း တေလႆႈမိူဝ်းၶိုၼ်း တႃႇၵူပ်ႉၵူႈသွၼ်ႉမိင်ႈ။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း လႄႈ လူးဝိတ်ႈၵေႃႈ တေလႆႈမိူဝ်းၸွမ်းမႃးၵမ်းလဵဝ် ၼႆယဝ်ႉ။  

ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းဢၼ် ဢမ်ႇထၢင်ႇဢမ်ႇထိူမ်သေ လႆႈႁူႉထႅင်ႈသမ်ႉ ၸဝ်ႈဝႅၼ်းတိပ်ႉ တႆးၵေႃႉၵဵင်းတုင်ၶဝ် ၵေႃႉႁၢင်ႊလီ ၵေႃႉၼမ်ႉၸႂ်လီၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈမိူဝ်းသႅၼ်ဝီသေ ႁဵတ်းမေးၼွႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။ 

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ၸဝ်ႈဝႅၼ်းတိပ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၸႂ်ၸႃႉလိူဝ် တၢမ်တူဝ် ၸဝ်ႈဝႅၼ်းတိပ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ သၢဝ်ၵဵင်းတုင်ဢွၼ်ႇတႄႉ တေႃႉတႄႉယုၵ်ႉၼႄႁူဝ်မႃႇမၼ်းသေ လၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းဢဝ် ၸဝ်ႈပီႈၾႃႉ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၶဝ် လႆႈယူႇဝႃႇ။ လွင်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ မီးမေး၊ မီးလုၵ်ႈသွင်ၵေႃႉ၊ ဢႃႇယုၵေႃႈ ယႂ်ႇလိူဝ်မၼ်းတေႉတေႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈဝႅၼ်းတိပ်ႉ ႁူႉၸွမ်းယူႇ။ ယူဝ်ၶႄး မၼ်းပေႃးႁူႉဝႆႉထႃႈ တင်းႁိုင်ဝႃႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်မၼ်း တေပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆ။

ၶၢဝ်ႇသြႃႇၸၢမ်ႇ ႁူဝ်ၼႃႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃး မိူင်းမၢၼ်ႊ

ထႅင်ႈၽၢႆႇ႞ၵေႃႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉလႆႈ လွင်ႈဝႃႈ ၸူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၵေႃႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ တေလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ် သႅၼ်ဝီယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းယွမ်းၼွမ်းတေႃႇၸဝ်ႈပီႈၾႃႉမၼ်းဝႃႈ တီႈဢေႇသုတ်း ႁႂ်ႈလႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇၸၼ်ႉၸဵတ်း ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ် ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ ဢမ်ႇႁူႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ပဵၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ။ ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်းၼႆႉ မၼ်းလႆႈတီႈၼိုင်ႈ တႃႇသေႇ။ 

ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ ထၢမ်ဝႃႈ “ၵဝ်ႁူႉယူႇ မႂ်းတေဢွင်ႇပူၼ်ႉ။ ပေႃးဢွင်ႇယဝ်ႉ တေႁဵတ်းသင်လႃႇ” ၼႆယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶိုၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်းၶဝ်ၼႆႉ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈ မွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ တဵမ်ထူၼ်ႈလီၼႃႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်မေႃႁဵတ်း ၵၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ၊ ၶဝ်မေႃၸီႉသင်ႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႂ်းသိုင်ႇမိုဝ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးႁႅၼ်းလႆႈ ၽိူၼ်ၶဝ်ႈ လၢႆးဢိင်းၵလဵတ်ႈယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈလၢႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်းၶဝ် ႁဵၼ်းယဝ်ႉမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႃႇမီးၼႃႈမီးတႃ မိူဝ်ႈတေတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ 

တႄႇၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်း။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ပၼ်ႇၾၼ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈ။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ႁၼ်မႃးၼႂ်းတႃယဝ်ႉ။ မၼ်းတေလႆႈဢဝ် ၵူၼ်းၸၢႆး ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ထၢပ်ႈယၢပ်ႈ ႁိမ်းၸဝ်ႈပီႈၾႃႉၶဝ်ၵွႆး။ ၽူဝ်မၼ်းၼႆႉ တေပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ၵွမ်းၼွမ်းတေႃႇပိူၼ်ႈသေ ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉႁွင်းသႆႈ။ ၶႃပူႇဢွၵ်ႇၵေႃႈ တေလႆႈတုင်းထွမ်ႇဢဝ် ၵႂၢမ်းၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ တေႃႇၸူဝ်ႈသုတ်းပၢၼ်ယဝ်ႉ။  

ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ၶႃႈတိုၼ်းတေဢမ်ႇဢဝ် ၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉဢၼ် လႆႈၵိၼ်ငိုၼ်း ၸဝ်ႈပီႈၾႃႉႁဝ်း” ၼႆယဝ်ႉ။ တႄႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶႃပီႈၼွင်ႉ လႆႈတွပ်ႇလႆႈထဵင်ၵၼ်မႃး ၶၢဝ်းယၢဝ်း။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းႁူဝ်ၶႅင်။ မၼ်းႁၢင်ႈႁႅၼ်းတူဝ်ဝႆႉ တႃႇပေႉ။

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း လၢႆလၢႆပီႊၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလႂ်လုၵ်ႈမျူဝ်ႉၸႃးၶဝ် လၢႆလၢႆၵေႃႉ မႃးတွင်ႈမႃးထၢမ်မၼ်းၵေႃႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း မီႇၼႃႈမီႇတႃသေ လၢတ်ႈဝႃႈ “ႁႂ်း မၼ်းႁႃႉ။ ပဵၼ်ၶႃႈ ၸဝ်ႈပီႈၾႃႉႁဝ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်” ၼႆယဝ်ႉ။  

မီးဝၼ်း႞ ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ ဢဝ်ၸေႈၽိုၼ်႞မႃး ပၼ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း။ ၼႂ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ “ၵဝ်ၶႃႈ တေၵူပ်ႉၵူႈသွၼ်ႉမိင်ႈဢဝ် ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃႈ ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ။” ၼႆယဝ်ႉ။ တႂ်ႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉ မီးဢွင်ႈပဝ်ႇ တႃႇမၼ်း တေလူင်းလၢႆးမိုဝ်း။ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢဝ် ၶုၼ်သိုင်ႇၽွင်းမိူင်း ထဝ်ႈထဝ်ႈလူင် ၸိူဝ်းၶဝ်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဢွၵ်ႇ လုမ်းၸဝ်ႈပီႈၾႃႉၶဝ်။ တေႃႈၼင်ႇ လုၵ်ႈၸၢႆးၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢဝ်ၵွၼ်ႇ။ တီႈတေႉ မၼ်းပႆႇၶႂ်ႈတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၵွၼ်ႇ။ 

မၼ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ဝႃႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶမ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၼႆႉ ၶႃပီႈၼွင်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈထဵင်မေႃးၵၼ်ယဝ်ႉ။  ထႅင်ႈလွင်ႈ႞ၸမ်း ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ လႆႈဢိင်ပိုင်ႈတေႃႇ ၸဝ်ႈပီႈၾႃႉၶဝ်သေ ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉႁွင်းသႆႈၵွႆးလူး။

တေသိုပ်ႇထႅင်ႈ တွၼ်ႈ (၇) ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းသွင်ပီႈၼွင်ႉ

🦚 ၸွင်ႈပဝ်းငဝ်းႁေႃ/The White Umbrella (3rd Edition 2017)

လွင်ႈၼၢင်းယိင်းၵေႃႉ႞ ၸိုၼ်ႇႁတ်းၶတ်းတႃႉ တႃႇလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႊ

🦚 Patricia W. Elliot တႅမ်ႈသေ ၶုၼ်ယုင်းၶဵဝ် ပိၼ်ႇတႅမ်ႈပဵၼ်လိၵ်ႈတႆး